W tym artykule krok po kroku przeprowadzimy Cię przez całą wizytę u ginekologa. Pierwsza wizyta zaczyna się zwykle od spokojnej rozmowy i wywiadu, a zakres badania zależy m.in. od wieku, celu wizyty i tego, czy już współżyłaś. Nie każda pierwsza wizyta oznacza pełne badanie wewnętrzne. Dowiesz się też, jak się przygotować i czego lepiej przed nią unikać.
Z tego artykułu dowiesz się o:
Pierwsza wizyta u ginekologa – jak wygląda krok po kroku?
Żeby rozwiać wątpliwości, poniżej opisujemy typowy, przykładowy przebieg wizyty. Cała wizyta trwa zazwyczaj kilkanaście do kilkudziesięciu minut.
Po wejściu do gabinetu ginekolog siada z Tobą przy biurku i zaczyna od rozmowy. To tzw. wywiad lekarski. Lekarz pyta m.in. o powód wizyty, przebieg cyklu miesiączkowego, ogólny stan zdrowia, przyjmowane leki i choroby przewlekłe. Mogą paść też pytania o aktywność seksualną i metody antykoncepcji, ponieważ te informacje są potrzebne, żeby dobrze ocenić Twój stan zdrowia. Więcej o tym, o co dokładnie pyta ginekolog, piszemy w osobnym rozdziale.
Jeśli lekarz zdecyduje, że wskazane jest badanie, poprosi Cię o zdjęcie ubrania i bielizny od pasa w dół. W gabinetach zazwyczaj dostępne są jednorazowe flizelinowe spódniczki, ochraniacze na stopy i chusteczki, z których możesz skorzystać.
Gdy będziesz gotowa, lekarz poprosi Cię, żebyś usiadła na fotelu ginekologicznym. Pośladki należy zsunąć na brzeg fotela, nogi ułożyć na podpórkach i położyć się wygodnie na plecach. Ważne, żeby nie unosić głowy, bo napina to mięśnie brzucha i może powodować większy dyskomfort. Im bardziej uda Ci się rozluźnić, tym badanie będzie łatwiejsze.
To, jak wygląda samo badanie, różni się w zależności od tego, czy jesteś aktywna seksualnie. U kobiet współżyjących lekarz zazwyczaj używa wziernika (plastikowego przyrządu, który umożliwia obejrzenie szyjki macicy) i może pobrać materiał do cytologii. U kobiet, które jeszcze nie współżyły, badanie wewnętrzne jest ograniczone lub czasami w ogóle nie jest przeprowadzane. Lekarz może obejrzeć narządy zewnętrzne, ewentualnie wykonać USG przez brzuch.
Po badaniu wracasz do przebieralni, ubierasz się i wracasz do lekarza przy biurku. Ginekolog omawia to, co udało się ocenić na miejscu, ewentualnie zleca dodatkowe badania i wystawia recepty lub skierowania. To też dobry moment, żeby zadać pytania, które miałaś w głowie przed wizytą.
Po co odbywa się pierwsza wizyta u ginekologa?
Pierwsza wizyta u ginekologa bardzo często ma charakter profilaktyczny, edukacyjny i nie musi być związana z konkretnym problemem zdrowotnym.
Jeśli pierwsza wizyta odbywa się u nastolatki lub młodej kobiety, która dopiero wkracza w dorosłość, jej głównym celem zazwyczaj jest edukacja. Lekarz może wyjaśnić, jak przebiega cykl miesiączkowy, co jest jego prawidłowymi objawami, a co powinno niepokoić. Omawia temat antykoncepcji, szczepień przeciwko wirusowi HPV i tego, jak powinna wyglądać regularna profilaktyka ginekologiczna. Badanie podczas takiej wizyty często w ogóle nie jest konieczne.
Zaleca się, żeby po pierwszej wizycie zgłaszać się na wizyty kontrolne co najmniej raz w roku. Łatwiej o tym pamiętać, jeśli umawia się wizytę zawsze w tym samym miesiącu, na przykład w miesiącu urodzin. Regularne badania pozwalają wykryć ewentualne nieprawidłowości, zanim te przerodzą się w poważniejszy problem.
Są też, oczywiście, sytuacje, gdy na wizytę przychodzi się z konkretnego powodu, np. nieregularnych lub bardzo bolesnych miesiączek, upławów, świądu, bólu podbrzusza, chęci dobrania antykoncepcji, planowania ciąży lub niepokojących zmian, które pacjentka sama zauważyła. Niezależnie od tego, co skłania Cię do wizyty u ginekologa – czy to rutynowa kontrola, konkretny objaw, chęć sprawdzenia, czy wszystko jest w porządku – wizyta jest właściwą decyzją.
O co pyta ginekolog podczas pierwszej wizyty?
Wywiad lekarski to pierwsza część każdej wizyty u ginekologa. Dla części kobiet jest także tą najbardziej stresującą. Zanim lekarz zaprosi do fotela, siada z pacjentką przy biurku i zadaje szereg pytań. Warto więc wiedzieć wcześniej, czego możesz się spodziewać, bo niektóre pytania mogą z pozoru wydawać się osobiste lub dziwne, ale pamiętaj, że mają konkretny cel medyczny i są niezbędne do dopasowania jak najlepszej opieki.
Ginekolog niemal zawsze zaczyna od pytania o datę ostatniej miesiączki. Następnie pyta o regularność cyklu: co ile dni się pojawia i jak długo trwa, czy miesiączki są bolesne lub obfite. Mogą też paść pytania o plamienia między miesiączkami czy obecność objawów napięcia przedmiesiączkowego.
Kolejna grupa pytań dotyczy ogólnego stanu zdrowia: chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, przebytych operacji i zabiegów, a także chorób występujących w rodzinie, zwłaszcza nowotworowych.
Ginekolog może zapytać, czy byłaś aktywna seksualnie, kiedy miałaś ostatni kontakt seksualny, jakich metod antykoncepcji używasz oraz czy planowałaś lub byłaś w ciąży. To nie są pytania, które mają Cię zawstydzić. Lekarz potrzebuje tych informacji, żeby ocenić, jakie badania są wskazane i żeby ewentualnie wykluczyć choroby przenoszone drogą płciową lub inne problemy, o których możesz nie wiedzieć.
Jeśli lekarz nie zapytał wprost, a jeszcze nie współżyłaś, powiedz mu o tym przed badaniem. To ważna informacja, która bezpośrednio wpływa na jego przebieg.
Pamiętaj też, że wywiad to rozmowa. Możesz zadawać lekarzowi pytania, które Cię nurtują, np. o nieregularne miesiączki, ból podczas współżycia, wybór antykoncepcji, planowanie ciąży czy cokolwiek innego, co chciałabyś omówić.
Czy na pierwszej wizycie trzeba się rozebrać?
To jedno z najczęstszych pytań zadawanych przed pierwszą wizytą u ginekologa i jednocześnie jeden z głównych powodów, dla których wiele kobiet odkłada ją w czasie.
Do badania ginekologicznego należy zdjąć ubrania i bieliznę od pasa w dół. Możesz pozostać w koszulce czy swetrze, butach i skarpetkach. W przebieralni, do której zaprosi Cię lekarz przed badaniem, zazwyczaj dostępne są jednorazowe flizelinowe spódniczki, które możesz założyć zamiast własnego ubrania, oraz ochraniacze na stopy. Możesz też skorzystać z chusteczek lub ręcznika papierowego, żeby się odświeżyć, jeśli masz taką potrzebę.
Jeśli badanie obejmuje też ocenę piersi, lekarz poprosi Cię o rozebranie od pasa w górę, ale dopiero po badaniu na fotelu i po tym, jak założysz dolne części garderoby. Nie dzieje się to jednocześnie.
Nie ma znaczenia to, jak wyglądasz. Ginekolog nie zwraca uwagi na owłosienie łonowe, cellulit ani żadne inne rzeczy. To jego codzienna praca i nic nie jest dla niego zaskoczeniem.
Jak wygląda badanie, jeśli pacjentka nie współżyła?
Jeśli nie jesteś aktywna seksualnie, badanie ginekologiczne zwykle wygląda inaczej niż u kobiety współżyjącej i bardzo często ogranicza się do minimum, a w niektórych przypadkach w ogóle nie jest konieczne. Jeśli nie jesteś aktywna seksualnie, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem. To ważna informacja, która bezpośrednio wpływa na jego przebieg i żaden ginekolog nie zareaguje na nią zdziwieniem.
Gdy pierwsza wizyta odbywa się bez konkretnych dolegliwości, lekarz skupia się przede wszystkim na rozmowie. Omawia przebieg dojrzewania, cykl miesiączkowy, profilaktykę, szczepienie na HPV. Badanie na fotelu często w ogóle nie jest potrzebne i nie zostanie przeprowadzone na siłę.
Gdy lekarz uzna, że badanie jest wskazane, np. przy bólu podbrzusza, nieregularnych miesiączkach lub innych dolegliwościach, przeprowadza je w sposób dostosowany do sytuacji. Zaczyna od obejrzenia zewnętrznych narządów płciowych, czyli wzgórka łonowego, warg sromowych i okolicy odbytu. To badanie jest zupełnie bezbolesne.
Badanie przez pochwę u kobiet, które nie współżyły, zwykle nie jest przeprowadzane. Jeśli lekarz potrzebuje ocenić narządy rodne od wewnątrz, ma do dyspozycji inne metody: najczęściej USG przez powłoki brzuszne, które wykonuje się przy pełnym pęcherzu moczowym, lub – bardzo rzadko i tylko w uzasadnionych przypadkach – badanie przez odbyt. Ta ostatnia opcja jest stosowana tylko wtedy, gdy inne metody nie dają wystarczających informacji. Cytologii u kobiet, które nie współżyły i nie ukończyły 25. roku życia, zazwyczaj się nie wykonuje.
Jeśli lekarz ma dostępny aparat USG i uzna to za potrzebne, może wykonać USG piersi, ale nie jest to obowiązkowy element każdej wizyty.
Następnie lekarz omawia z Tobą wyniki oraz ewentualnie zleca dodatkowe badania lub wystawia recepty. To też moment na pytania z Twojej strony.
Jak wygląda badanie, jeśli pacjentka współżyje?
Jeżeli jesteś aktywna seksualnie, lekarz może przeprowadzić pełnie badanie ginekologiczne, choć jego dokładny zakres zależy od powodu wizyty i tego, co lekarz uzna za potrzebne.
Niezależnie od sytuacji, lekarz zaczyna od obejrzenia zewnętrznych narządów płciowych. Ocenia ich budowę i sprawdza, czy na skórze nie ma żadnych zmian.
Następnie lekarz wprowadza do pochwy wziernik. Dziś są to plastikowe, jednorazowe przyrządy, których wprowadzenie przy odpowiednim rozluźnieniu zwykle jest minimalne odczuwalne. Wziernik pozwala obejrzeć wnętrze pochwy i szyjkę macicy. Jeśli są wskazania, a przy wizycie profilaktycznej u kobiety po 25. roku życia zwykle są, lekarz pobiera w tym momencie materiał do cytologii za pomocą specjalnej szczoteczki.
Po wyjęciu wziernika lekarz przeprowadza tzw. badanie zestawione (nazywane też dwuręcznym): jednym lub dwoma palcami ocenia szyjkę macicy od wewnątrz, a drugą ręką przez powłoki brzuszne sprawdza położenie, wielkość i ruchomość macicy oraz ewentualną bolesność jajników. Całe badanie trwa dosłownie chwilę.
Badanie bywa niekomfortowe, ale nie powinno być bolesne. Jeśli czujesz ból podczas badania, powiedz o tym lekarzowi.
Jeśli lekarz ma dostępny aparat USG i uzna to za potrzebne, może wykonać USG przezpochwowe, ale nie jest to obowiązkowy element każdej wizyty. Po badaniu na fotelu lekarz może też poprosić o rozebranie od pasa w górę, żeby ocenić piersi. Nie dzieje się to jednocześnie z badaniem ginekologicznym, najpierw ubierasz się od dołu, dopiero potem lekarz bada piersi.
Po wszystkim wracasz do gabinetu w ubraniu, siadasz przy biurku i lekarz omawia z Tobą wyniki oraz ewentualnie zleca dodatkowe badania lub wystawia recepty. To też moment na pytania z Twojej strony.
Czy na pierwszej wizycie robi się cytologię lub USG?
Nie zawsze. Zakres badań zależy od wieku, aktywności seksualnej i powodu wizyty. Stałą częścią każdej wizyty ginekologicznej jest wywiad lekarski. Badanie cytologiczne i USG to elementy, których zakres lekarz dobiera indywidualnie. Pierwsza wizyta jednej kobiety może wyglądać zupełnie inaczej niż pierwsza wizyta innej.
Badanie cytologiczne wykonuje się przede wszystkim u kobiet, które są aktywne seksualnie. Cytologię pobiera się specjalną szczoteczką. Pobrany materiał jest oceniany pod kątem ewentualnych zmian w obrębie szyjki macicy.
Zgodnie z zaleceniami, pierwsze badanie cytologiczne rekomenduje się od 25. roku życia, chyba że istnieją konkretne wskazania medyczne, żeby zrobić je wcześniej. Jeśli masz mniej niż 25 lat, nie współżyjesz i zgłaszasz się na pierwszą, profilaktyczną wizytę, cytologia najprawdopodobniej nie zostanie pobrana.
Badanie USG również nie jest odgórnym elementem każdej pierwszej wizyty. U kobiet współżyjących lekarz może wykonać USG przezpochwowe, jeśli uzna to za potrzebne po badaniu palpacyjnym. U kobiet, które nie współżyły, USG można wykonać przez powłoki brzuszne przy pełnym pęcherzu moczowym. Jeśli chcesz mieć USG wykonane podczas wizyty, warto zapytać o to już przy umawianiu terminu, bowiem nie każdy gabinet ma aparat dostępny na miejscu.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty u ginekologa?
Przygotowanie do wizyty ginekologicznej nie wymaga żadnych specjalnych czynności. Kilka prostych rzeczy wystarczy, żeby wizyta przebiegła sprawnie i komfortowo.
Najlepiej wybrać termin wizyty na kilka dni po zakończeniu miesiączki. W tej fazie cyklu można przeprowadzić większość badań, w tym cytologię. Jeżeli jednak masz konkretne dolegliwości albo trudno Ci znaleźć odpowiedni termin, nie odkładaj wizyty tylko z powodu fazy cyklu. Choć wyniki niektórych badań mogą być wtedy mniej miarodajne, w innych dniach cyklu również można zgłosić się na wizytę.
Przed wizytą dobrze jest znać datę pierwszego dnia ostatniej miesiączki, to pierwsze pytanie, które pada niemal zawsze. Warto też wiedzieć, jak wygląda Twój cykl, czyli co ile dni się pojawia, jak długo trwa, czy miesiączki są bolesne lub obfite. Jeżeli przyjmujesz leki na stałe, miej pod ręką ich listę. Jeśli robiłaś wcześniej cytologię, USG lub inne badania ginekologiczne, zabierz wyniki ze sobą.
Jeśli masz w głowie konkretne pytania do lekarza, zapisz je sobie wcześniej. W gabinecie z emocji łatwo o nich zapomnieć.
Zwykła, codzienna higiena w zupełności wystarczy. Nie trzeba się specjalnie myć, golić ani perfumować. Zbyt intensywne podmywanie, zwłaszcza z użyciem perfumowanych kosmetyków lub wykonywanie irygacji, może wypłukać naturalną florę bakteryjną pochwy i zaburzyć wyniki badań. Jeśli chciałabyś się odświeżyć tuż przed badaniem, w przebieralni zazwyczaj są dostępne mokre chusteczki.
Owłosienie łonowe nie ma żadnego znaczenia. Możesz je usunąć, jeśli depilujesz się też na co dzień, ale jeżeli nie, to nie rób tego specjalnie na wizytę. Dla lekarza nie ma to żadnego znaczenia.
Co warto założyć? Wygodne ubranie, które łatwo zdjąć od pasa w dół albo podwinąć, czyli najlepiej luźne spodnie lub spódnicę. Buty i skarpetki możesz zostawić, nie musisz ich zdejmować.
Warto opróżnić pęcherz przed wizytą, ponieważ badanie wewnętrzne jest łatwiejsze i bardziej komfortowe przy pustym pęcherzu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy lekarz z góry poinformował, że będzie wykonywał USG przez brzuch – wtedy pęcherz powinien być pełny.
Czego nie robić przed wizytą?
W kilku punktach wymienimy, czego warto unikać przed wizytą u ginekologa.
- Nie współżyj na 48 godzin przed wizytą. Obecność nasienia lub środków plemnikobójczych może zaburzyć wyniki wymazu z pochwy lub cytologii, zachowaj więc wstrzemięźliwość seksualną przez dwie doby przed terminem wizyty.
- Nie stosuj dopochwowych preparatów – na 48 godzin przed wizytą zrezygnuj z leków dopochwowych – globulek, kremów, żelów. Podobnie jak w przypadku stosunku, mogą one wpłynąć na wyniki np. badań mikrobiologicznych.
- Nie wykonuj irygacji pochwy. Irygacja, czyli przepłukiwanie pochwy, zaburza jej naturalne środowisko i może utrudnić ocenę wydzieliny oraz wyniki wymazu. Unikaj jej nie tylko przed wizytą, ale także na co dzień. Nie jest zalecana jako element codziennej higieny.
- Nie używaj perfumowanych kosmetyków do higieny intymnej. Silnie pachnące mydła, perfumowane płyny do higieny intymnej czy dezodoranty w okolicach intymnych zmieniają pH pochwy i mogą podrażnić śluzówkę. Zwykłe mydło lub delikatny płyn do higieny intymnej w zupełności wystarczy.
- Nie gól się na siłę. Jeśli nie depilujesz się na co dzień, nie rób tego specjalnie przed wizytą, zwłaszcza jeżeli mogłoby to spowodować podrażnienia.
- Jeżeli nie będziesz mieć wykonywanego USG przez brzuch, lepiej nie przychodź z pełnym pęcherzem. Badanie ginekologiczne będzie wówczas bardziej komfortowe.
Pierwsza wizyta u ginekologa w wieku 18, 20, 25 lub 30 lat – czy to za późno?
Nie. Nie jest za późno.
Zalecenia mówią, że pierwsza wizyta ginekologiczna powinna odbyć się wkrótce po pierwszej miesiączce, czyli najczęściej między 12. a 16. rokiem życia, ale rzeczywistość czasami wygląda inaczej. Część kobiet trafia do ginekologa po raz pierwszy dopiero w dorosłym życiu. Jeśli jesteś jedną z nich, wiedz, że nie jesteś wyjątkiem i że nikt w gabinecie nie będzie Cię oceniał za to, kiedy się pojawiłaś.
Jeśli nigdy wcześniej nie byłaś u ginekologa, 20, 25, 30 czy każde inne urodziny to dobry moment, żeby to zmienić. Późniejsza pierwsza wizyta to nadal lepsza decyzja niż jej brak.
Od 25. roku życia zaleca się regularne pobieranie cytologii, czyli badania, które pozwala wykryć wczesne zmiany w obrębie szyjki macicy, zanim przerodzą się w coś poważniejszego. Warto też pomyśleć o USG piersi, które od tego wieku rekomenduje się raz w roku.
Kobiety planujące ciążę mogą przy okazji porozmawiać o badaniach hormonalnych, ocenie owulacji i rezerwy jajnikowej oraz o tym, jak przygotować się do ciąży.
Pamiętaj, że nie ma złego wieku na pierwszą wizytę u ginekologa. Jest tylko dobry moment i tym momentem jest teraz, niezależnie od tego, ile masz lat i dlaczego wcześniej tego nie zrobiłaś.
Jak zmniejszyć stres przed pierwszą wizytą?
Stres przed pierwszą wizytą u ginekologa jest powszechny. Odczuwa go większość kobiet, niezależnie od wieku. Jak możesz sobie z nim poradzić?
Przede wszystkim, dowiedz się, czego możesz się spodziewać. Stres często bierze się z niewiedzy i wyobrażeń, które zwykle są znacznie gorsze od rzeczywistości. Czytasz właśnie ten artykuł – to już dobrym pierwszy krok! Wiedząc, jak wygląda wizyta krok po kroku, co lekarz pyta i dlaczego, łatwiej wejść do gabinetu bez paraliżującego lęku.
Wybierz lekarza, któremu ufasz. Warto poświęcić chwilę na wybór ginekologa z dobrymi opiniami. Przy umawianiu terminu możesz od razu powiedzieć, że to Twoja pierwsza wizyta i że się stresujesz – lekarz dostosuje do tego tempo i sposób prowadzenia wizyty.
Przyprowadź kogoś ze sobą, przyjdź z bliską osobą. Nie musi wchodzić do gabinetu – samo to, że ktoś idzie razem z Tobą i czeka w poczekalni, zmniejsza poziom stresu przed wejściem. Jeśli chcesz, możesz też poprosić, żeby ta osoba towarzyszyła Ci w gabinecie podczas wywiadu.
Powiedz lekarzowi, że się boisz. Informacja „bardzo się stresuję, to moja pierwsza wizyta” zmienia sposób, w jaki lekarz prowadzi wizytę. Może dokładniej wytłumaczyć każdy krok, zapytać o zgodę przed każdym etapem badania i dać więcej czasu na oswojenie się z sytuacją.
Pamiętaj, że to codzienność lekarza. Ginekolog widzi kilkanaście lub kilkadziesiąt pacjentek dziennie. Twoje ciało, Twoje obawy, pytania – nic z tego nie jest dla niego niezwykłe ani śmieszne. Nie ocenia Twojego wyglądu, owłosienia, zapachu ani tego, kiedy ostatnio byłaś u ginekologa. Jego jedynym zadaniem jest ocena Twojego zdrowia.
Większość kobiet, które bardzo bały się pierwszej wizyty, po wyjściu z gabinetu mówi to samo: że było o wiele łatwiej, niż się spodziewały. Lęk przed czymś nieznanym jest zawsze większy niż samo doświadczenie. Pierwsza wizyta jest najtrudniejsza, ale każda kolejna jest już łatwiejsza.
Najczęstsze pytania o pierwszą wizytę u ginekologa
Co się robi na pierwszej wizycie u ginekologa?
Pierwsza wizyta zaczyna się od wywiadu lekarskiego, czyli rozmowy m.in. o cyklu, ogólnym stanie zdrowia i powodzie wizyty. Następnie, jeśli lekarz uzna to za wskazane, odbywa się badanie na fotelu ginekologicznym. Jego zakres zależy od wieku pacjentki, tego czy jest aktywna seksualnie i od konkretnej sytuacji zdrowotnej. Wizyta kończy się omówieniem wyników i ewentualnymi zaleceniami.
Czy na pierwszej wizycie u ginekologa trzeba się rozebrać?
Nie trzeba rozebrać się całkowicie. Rozebranie się oznacza wyłącznie zdjęcie ubrania i bielizny od pasa w dół. Bluzka czy sweter zostaje. Buty i skarpetki też możesz zostawić. W gabinecie dostępne są jednorazowe spódniczki i ochraniacze na stopy. Jeśli badanie obejmuje też ocenę piersi, lekarz poprosi Cię o rozebranie od pasa w górę, ale dopiero po badaniu na fotelu i po tym, jak się ubierzesz z powrotem od dołu. Nie dzieje się to jednocześnie.
Jak wygląda pierwsza wizyta, jeśli pacjentka nie współżyła?
Jeśli pierwsza wizyta dziewicy ma charakter profilaktyczny, badanie na fotelu często w ogóle nie jest konieczne. Jeśli lekarz uzna je za potrzebne, ogranicza się zwykle do obejrzenia zewnętrznych narządów płciowych. Badanie wewnętrzne z użyciem wziernika zazwyczaj nie jest przeprowadzane u kobiet, które nie były aktywne seksualnie. W razie potrzeby lekarz może wykonać USG przez brzuch.
Czy na pierwszej wizycie robi się cytologię?
Niekoniecznie. Cytologię pobiera się u kobiet aktywnych seksualnie lub według zaleceń od 25. roku życia. Jeśli masz mniej niż 25 lat, nie współżyłaś i przychodzisz na profilaktyczną wizytę, cytologia prawdopodobnie nie zostanie pobrana.
Czego nie robić przed wizytą u ginekologa?
Na 48 godzin przed wizytą unikaj współżycia, stosowania dopochwowych preparatów i irygacji pochwy, ponieważ mogą zaburzyć wyniki badań. Zrezygnuj też z perfumowanych kosmetyków do higieny intymnej. Nie depiluj się specjalnie na wizytę, jeśli mogłoby to spowodować podrażnienia. Jeżeli lekarz nie będzie wykonywać USG przez brzuch, nie przychodź z pełnym pęcherzem.
