Krwawienia między miesiączkami – przyczyny, objawy i kiedy zgłosić się do lekarza?

Krwawienia międzymiesiączkowe to zaburzenie polegające na pojawianiu się krwawienia z dróg rodnych pomiędzy prawidłowymi miesiączkami. Powodem takich zaburzeń najczęściej są wahania hormonalne, zwłaszcza te związane ze stosowaniem antykoncepcji hormonalnej, ale możliwe są także inne przyczyny, takie jak stany zapalne narządu rodnego, nadżerki czy, rzadziej, zmiany nowotworowe.

Jednak nie każde plamienie jest oznaką choroby! Fizjologicznie może wystąpić w czasie owulacji lub jako tzw. plamienie implantacyjne we wczesnej ciąży. Przejściowe zaburzenia mogą być związane ze stresem, wysiłkiem fizycznym lub osłabieniem organizmu.

Konsultacja z lekarzem jest konieczna, gdy krwawienia się powtarzają, nie można ich wytłumaczyć fizjologicznymi przyczynami, są obfite lub towarzyszą im inne objawy takie jak ból, wymioty, gorączka czy osłabienie. W takich sytuacjach zdecydowanie nie należy zwlekać z wizytą u ginekologa.

Czym są krwawienia między miesiączkami?

Krwawienie międzymiesiączkowe to niespodziewana utrata krwi z dróg rodnych poza przewidywanym terminem miesiączki. W prawidłowym cyklu menstruacyjnym, trwającym od 21 do 35 dni, krwawienie pojawia się regularnie. Jeżeli dochodzi do zaburzenia tej cykliczności i krwawienia pojawiają się dodatkowo w innych momentach cyklu, mówimy o krwawieniu międzymiesiączkowym (metrorrhagia). Może mieć ono różne nasilenie – od skąpego plamienia z niewielką ilość krwi, najczęściej widoczną jedynie na bieliźnie lub papierze toaletowym, po obfitsze krwawienie przypominające miesiączkę.

Podstawowa różnica między krwawieniem międzymiesiączkowym a miesiączką polega na czasie występowania oraz mechanizmie powstawania. Miesiączka jest fizjologicznym procesem związanym ze złuszczaniem błony śluzowej macicy w wyniku cyklicznych zmian hormonalnych. Natomiast krwawienie międzymiesiączkowe pojawia się niespodziewanie i może mieć przeróżne powody. Do łagodnych przyczyn należą wahania hormonalne, stres, intensywny wysiłek fizyczny, stosowanie antykoncepcji hormonalnej czy drobne urazy, np. po stosunku. Krwawienia mogą być także sygnałem poważniejszych problemów, takich jak infekcje, polipy, mięśniaki, nadżerki szyjki macicy, zaburzenia pracy tarczycy czy, rzadziej, zmiany nowotworowe.

Plamienie może pojawić się także z przyczyn fizjologicznych, na przykład w czasie owulacji lub na początku ciąży jako plamienie implantacyjne.

Jak wyglądają krwawienia między miesiączkami?

Krwawienia międzymiesiączkowe mogą przybierać formę od delikatnego plamienia po obfitsze krwawienia przypominające miesiączkę. W zależności od przyczyny różnią się nie tylko ilością utraconej krwi, ale także jej kolorem oraz obecnością objawów towarzyszących. 

Plamienie to najłagodniejsza forma krwawienia. Zwykle jest znacznie mniej nasilone niż miesiączka. Krwi jest niewiele i najczęściej można ją zauważyć na bieliźnie lub tylko na papierze toaletowym. Może występować po miesiączce, w połowie cyklu lub przy wahaniach hormonalnych, np. podczas stosowania antykoncepcji. 

Odrębną sytuacją są krwawienia międzymiesiączkowe o większym nasileniu. Mogą być na tyle obfite, że przypominają miesiączkę, jednak pojawiają się poza prawidłowym terminem krwawienia menstruacyjnego. Takie przypadki wymagają diagnostyki, zwłaszcza jeżeli towarzyszą im dodatkowe objawy.

A co z kolorem?

Wydzielina może przybierać barwę od jasnoczerwonej, przez różową, czerwoną, czerwonobrązową aż po brunatną czy nawet szarawą. Brunatna wydzielina zwykle świadczy o tym, że krew dłużej zalegała w jamie macicy i uległa utlenieniu. Niewielkie, sporadyczne brązowe plamienia często mają związek ze zmianami hormonalnymi, owulacją lub początkiem ciąży. Mogą pojawiać się u kobiet, które zaczęły stosować antykoncepcję hormonalną. Jeżeli jednak utrzymują się dłużej lub pojawiają się cyklicznie, mogą wskazywać na zaburzenia hormonalne, choroby tarczycy lub zmiany w obrębie macicy, takie jak polipy czy mięśniaki. Z kolei szarawa krew może świadczyć o infekcji.

Czasem we krwi można zauważyć skrzepy. Są to fragmenty zakrzepłej krwi, które najczęściej występują przy obfitych krwawieniach. Mogą być związane z intensywnym złuszczaniem błony śluzowej macicy oraz towarzyszyć zaburzeniom hormonalnym lub patologicznym zmianom.

Niepokojące są sytuacje, gdy krwawieniu towarzyszą takie objawy jak silny ból podbrzusza, gorączka, nieprzyjemny zapach wydzieliny, dreszcze czy ogólne osłabienie. W takich przypadkach konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem.

Najczęstsze przyczyny krwawień między miesiączkami

Przyczyny krwawień międzymiesiączkowych możemy ogólnie podzielić na przyczyny hormonalne, organiczne oraz czynniki zewnętrzne.

Do przyczyn hormonalnych należą, oczywiście, zgodnie z nazwą, wszelkie zaburzenia związane z nieprawidłową gospodarką hormonalną. Najczęściej są to wahania poziomu estrogenów i progesteronu, które mogą występować w przebiegu niedomogi lutealnej (niewydolności ciałka żółtego) czy w chorobach takich jak zespół policystycznych jajników. Częstą przyczyną są również choroby tarczycy: zarówno nadczynność, jak i niedoczynność mogą zaburzać cykl miesiączkowy. Krwawienia mogą pojawiać się także w związku z ciążą, zarówno prawidłową (plamienie implantacyjne), jak i patologiczną, np. w przypadku ciąży pozamacicznej czy poronienia. W okresie okołomenopauzalnym przyczyną plamień jest spadek poziomu estrogenów.

Do przyczyn organicznych możemy zaliczyć m.in. mięśniaki macicy, polipy endometrium i szyjki macicy, torbiele jajników oraz endometriozę. Krwawienia mogą być także objawem stanów zapalnych błony śluzowej macicy czy nadżerek szyjki macicy. Do rzadszych, ale poważnych przyczyn zalicza się zmiany przednowotworowe i nowotworowe, w tym raka endometrium oraz raka szyjki macicy. Niekiedy przyczyną są również zaburzenia krzepnięcia krwi.

Co z czynnikami zewnętrznymi? Bardzo częstą przyczyną krwawień jest stosowanie antykoncepcji hormonalnej, zwłaszcza w pierwszych miesiącach jej przyjmowania, przy zmianie preparatu lub po jego odstawieniu. Plamienia mogą wystąpić także po zażyciu antykoncepcji awaryjnej lub w przypadku obecności wkładki wewnątrzmacicznej jako reakcja na ciało obce. Do innych czynników należą silny stres, intensywny wysiłek fizyczny, odchudzanie czy ogólne osłabienie organizmu. Krwawienie może być również wynikiem urazu mechanicznego, np. po stosunku płciowym, zwłaszcza przy współistniejącej suchości pochwy albo być następstwem chorób przenoszonych drogą płciową, takich jak chlamydioza i rzeżączka.

Zaburzenia hormonalne jako przyczyna krwawień

Zaburzenia hormonalne są jedną z najczęstszych przyczyn krwawień międzymiesiączkowych. Krwawienia wynikają wówczas z nieprawidłowej równowagi między hormonami regulującymi cykl menstruacyjny, przede wszystkim estrogenem i progesteronem. Nawet niewielkie wahania ich stężenia mogą prowadzić do pojawienia się plamień i nieregularnych krwawień.

Estrogeny odpowiadają za rozrost błony śluzowej macicy w pierwszej fazie cyklu. Ich nagły spadek, który fizjologicznie występuje w czasie owulacji, może prowadzić do krótkotrwałego plamienia śródcyklicznego. Również i nadmiar tych hormonów może zaburzać stabilność endometrium, co sprzyja nieregularnym krwawieniom. Progesteron natomiast odpowiada za przygotowanie błony śluzowej macicy do ewentualnej ciąży oraz jej utrzymanie. Niedobór progesteronu i niedomoga lutealna również mogą powodować plamienia.

Inną częstą przyczyną zaburzeń hormonalnych jest zespół policystycznych jajników (PCOS). W jego przebiegu dochodzi do zaburzeń owulacji i nieprawidłowego wydzielania hormonów, co skutkuje nieregularnymi cyklami, brakiem miesiączki lub krwawieniami międzymiesiączkowymi. Krwawienia te mogą mieć różne nasilenie. 

Istotny wpływ na cykl menstruacyjny mają również… choroby tarczycy. W niedoczynności tarczycy dochodzi do obniżenia poziomu estrogenów i wzrostu prolaktyny, co może powodować wydłużenie cykli oraz plamienia przed miesiączką. Także w nadczynności tarczycy obserwuje się zaburzenia proporcji hormonów płciowych, co może prowadzić do skąpych miesiączek, ich zaniku lub nieregularnych plamień.

Do zaburzeń hormonalnych może dochodzić w wyniku stosowania antykoncepcji hormonalnej, zwłaszcza na początku jej przyjmowania lub przy zmianie preparatu oraz odstawieniu. Organizm potrzebuje czasu na adaptację do nowych poziomów hormonów, co często objawia się przejściowymi plamieniami. Podobne objawy mogą wystąpić we wczesnej ciąży. Plamienie implantacyjne związane jest ze zagnieżdżeniem zarodka w błonie śluzowej macicy.

Krwawienia między miesiączkami a owulacja

Plamienie owulacyjne to niewielkie krwawienie, które pojawia się w czasie owulacji, czyli w okresie uwolnienia komórki jajowej z jajnika. Jest to zjawisko fizjologiczne. Nie występuje u każdej kobiety, ale u części pacjentek może stanowić stały element cyklu miesiączkowego. Zwykle przebiega łagodnie.

Owulacja przypada w połowie cyklu, czyli zazwyczaj około 14 dni przed kolejną miesiączką. W tym czasie dochodzi do pęknięcia pęcherzyka Graafa i uwolnienia komórki jajowej, co wiąże się ze zmianami hormonalnymi. Nagły spadek poziomu estrogenów oraz późniejszy wzrost progesteronu mogą powodować delikatne złuszczanie błony śluzowej macicy, czego efektem jest niewielkie krwawienie. Niewielka ilość krwi może pochodzić również bezpośrednio z pękającego pęcherzyka jajnikowego.

Plamienie owulacyjne zazwyczaj ma skąpy charakter. Najczęściej są to pojedyncze krople krwi lub niewielkie ilości wydzieliny podbarwionej na różowo lub lekko brunatno. Rzadziej przybiera formę wyraźnego krwawienia. Zwykle trwa krótko – od kilku godzin do 1-2 dni, choć sporadycznie może utrzymywać się do 3-4 dni.

Plamieniu owulacyjnemu mogą towarzyszyć inne objawy charakterystyczne dla dni płodnych, takie jak zmiana konsystencji śluzu szyjkowego (staje się przezroczysty, przypomina kurze białko), niewielki ból w podbrzuszu po jednej stronie (tzw. ból owulacyjny) oraz nieznaczne zmiany temperatury ciała. 

Jeżeli jednak krwawienia są obfite, trwają długo lub pojawiają się nieregularnie w różnych fazach cyklu, wymagają konsultacji z lekarzem, ponieważ mogą wskazywać na inne niż owulacja przyczyny.

Krwawienia między miesiączkami przy antykoncepcji hormonalnej

Krwawienia międzymiesiączkowe są częstym objawem w trakcie stosowania antykoncepcji hormonalnej. Najczęściej pojawiają się na początku wdrożenia terapii, gdy organizm dopiero przystosowuje się do nowego poziomu hormonów. Dotyczy to nie tylko doustnych tabletek antykoncepcyjnych, ale również plastrów, krążków dopochwowych, implantów czy wkładek hormonalnych. W większości przypadków takie plamienia mają charakter przejściowy i nie świadczą o żadnej chorobie.

Tabletki antykoncepcyjne mogą wywoływać krwawienia śródcykliczne, szczególnie w pierwszych 3 miesiącach ich przyjmowania. Wynika to z adaptacji endometrium, czyli błony śluzowej macicy, do działania estrogenów i gestagenów. Im niższa dawka estrogenu w preparacie, tym większe ryzyko niestabilności endometrium i wystąpienia plamień. Znaczenie ma także rodzaj preparatu. Preparaty jednoskładnikowe, czyli tzw. minipills, częściej powodują nieregularne krwawienia niż tabletki dwuskładnikowe. W ich przypadku istotne jest przyjmowanie tabletki codziennie o tej samej porze, ponieważ nawet niewielkie opóźnienia mogą sprzyjać plamieniom. 

Przyczyną krwawień podczas stosowania tabletek może być również pominięcie dawki, nieregularne przyjmowanie preparatu, wymioty, biegunka lub stosowanie leków i ziół osłabiających działanie tych hormonów. Znaczenie mają także palenie papierosów, stres, wahania masy ciała oraz nieodpowiednio dobrana dawka hormonów w preparacie. 

Krwawienia międzymiesiączkowe mogą pojawiać się nie tylko przy tabletkach, ale także przy wkładkach hormonalnych. W tym przypadku są one związane z miejscowym działaniem hormonu na błonę śluzową macicy oraz reakcją organizmu na obecność wkładki. W pierwszych miesiącach po założeniu wkładki plamienia są dość częste, ale stopniowo stają się coraz bardziej skąpe i rzadsze. U części kobiet taki okres adaptacji może trwać dłużej, nawet do 6 miesięcy. 

Plamienie w pierwszych miesiącach stosowania antykoncepcji hormonalnej zwykle więc nie powinno budzić niepokoju. Jeżeli jednak utrzymuje się dłużej niż 3 miesiące przy tabletkach lub dłużej niż kilka miesięcy po założeniu wkładki, staje się coraz obfitsze, bolesne albo pojawia się nagle po długim okresie bezproblemowego stosowania – nie należy go wówczas bagatelizować. W takich sytuacjach konieczna jest konsultacja z ginekologiem, ponieważ, pamiętajmy, że przyczyną krwawienia mogą być nie tylko nieodpowiednio dobrana antykoncepcja, ale także infekcje, zaburzenia hormonalne oraz inne schorzenia.

Choroby powodujące krwawienia między miesiączkami

Krwawienia międzymiesiączkowe mogą być objawem różnych chorób, zwłaszcza ginekologicznych. Wśród nich do możliwych przyczyn należą mięśniaki macicy, polipy endometrium, endometrioza oraz infekcje narządu rodnego. 

Mięśniaki macicy to łagodne guzy zbudowane z komórek mięśnia macicy. Mogą przyjmować niewielkie rozmiary, ale zdarzyć się mogą zmiany znacznie większe. Nie są zmianami złośliwymi! Objawy zależą głównie od ich wielkości i lokalizacji. Mięśniaki często są powodem obfitych i przedłużających się miesiączek, a także krwawień między miesiączkami. U części kobiet prowadzą do niedokrwistości, osłabienia, bólów podbrzusza, uczucia ucisku na pęcherz lub jelita, a niekiedy także problemów z zajściem w ciążę. 

Polipy endometrium to łagodne przerosty błony śluzowej macicy. Mogą pojawiać się pojedynczo lub mnogo, a ich wielkość waha się zwykle od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Najczęstszym objawem polipów są nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych, w tym przedłużające się miesiączki, plamienia przed miesiączką, krwawienia między miesiączkami oraz krwawienia po menopauzie. Czasem polipy nie dają żadnych objawów i są wykrywane przypadkowo podczas badania USG. Najczęściej mają łagodny charakter, ale usunięta zmiana i tak powinna zostać oceniona histopatologicznie, aby wykluczyć ewentualną obecność komórek nowotworowych.

Endometrioza to przewlekła choroba, w której komórki błony śluzowej trzonu macicy (czyli endometrium – stąd nazwa choroby) występują poza samą jamą macicy. Ogniska endometriozy reagują na zmiany hormonalne zachodzące w trakcie cyklu, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego, krwawień, a nawet tworzenia zrostów i blizn. Najbardziej charakterystycznym objawem jest ból – bolesne miesiączki, ból podczas współżycia, ból przy oddawaniu moczu lub stolca oraz przewlekły ból miednicy. U części kobiet pojawiają się także nieregularne krwawienia i plamienia. Ponadto, endometrioza jest jedną z częstszych przyczyn niepłodności. 

Krwawienia międzymiesiączkowe mogą być związane z infekcjami narządu rodnego. Stan zapalny w obrębie pochwy, szyjki macicy czy sromu sprawia, że nabłonek staje się bardziej „kruchy” i podatny na uszkodzenia, przez co może dochodzić do krwawienia. Infekcjom towarzyszą zwykle inne objawy, takie jak świąd, pieczenie, zaczerwienienie, upławy oraz nieprzyjemny zapach wydzieliny. Częstą przyczyną są zakażenia grzybicze wywołane przez Candida albicans, ale także infekcje pierwotniakowe, wirusowe i bakteryjne przenoszone drogą płciową, np. chlamydioza czy rzeżączka. Krwawienie może pojawiać się również po stosunku, gdy stan zapalny zwiększa podatność tkanek na mikrourazy.

Krwawienia między miesiączkami a ciąża

Krwawienie lub plamienie pojawiające się w czasie, gdy kobieta może być w ciąży, zawsze wymaga dokładnej oceny przez lekarza. Zwykle ma ono związek z fizjologicznym zagnieżdżaniem się zarodka w macicy, ale może też być objawem wymagającym pilnej konsultacji.

Plamienie implantacyjne jest wczesnym objawem ciąży. Dochodzi do niego wtedy, gdy zarodek zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy. Endometrium w tym czasie jest silnie ukrwione i podczas implantacji może dojść do uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych i pojawienia się niewielkiego krwawienia. Plamienie implantacyjne występuje zwykle po 7-14 dniach od zapłodnienia, niekiedy w okolicy terminu spodziewanej miesiączki, dlatego często bywa z nią mylone. Najczęściej jest skąpe, ma jasnoróżowy, brązowy lub brunatny kolor, nie zawiera skrzepów i trwa od kilku godzin do maksymalnie 2-3 dni. Nie stanowi zagrożenia dla ciąży.

Znacznie poważniejszą przyczyną krwawienia jest ciąża ektopowa, czyli ciąża pozamaciczna. W takiej sytuacji zapłodniona komórka jajowa nie zagnieżdża się w jamie macicy, lecz poza nią, najczęściej w jajowodzie. Taka ciąża nie ma szans na prawidłowy rozwój i może doprowadzić do pęknięcia jajowodu oraz groźnego krwotoku wewnętrznego. Objawy ciąży pozamacicznej początkowo przypominaką prawidłową ciążę: brak miesiączki, dodatni test ciążowy, tkliwość piersi oraz nudności. Z czasem pojawiają się jednak nieregularne krwawienia z dróg rodnych oraz ból podbrzusza, często jednostronny. W bardziej zaawansowanym stadium mogą występowaćć zawroty głowy, omdlenia, osłabienie, zimne poty i nagły silny ból brzucha. Taki stan wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Krwawienie w ciąży może oznaczać zagrożenie poronieniem. Poronienie to utrata ciąży przed 22. tygodniem jej trwania. Pierwszym objawem najczęściej jest krwawienie z dróg rodnych po terminie spodziewanej miesiączki albo już w potwierdzonej ciąży. Mogą temu towarzyszyć skurcze macicy i bóle podbrzusza, przypominające silne bóle miesiączkowe, ból lędźwi i okolicy krzyżowej, a czasem także obecność skrzepów lub fragmentów tkanek w wydzielinie. U części kobiet dochodzi również do nagłego ustąpienia objawów ciąży, takich jak nudności czy tkliwość piersi. 

Warto pamiętać, że samo krwawienie nie zawsze oznacza utratę ciąży. U części kobiet ciąża, pomimo plamienia, rozwija się prawidłowo. Mimo wszystko, każdy taki objaw wymaga pilnej oceny przez ginekologa. Każde krwawienie pojawiające się w ciąży należy traktować poważnie. Zawsze wymagają konsultacji, aby wykluczyć ciążę pozamaciczną lub poronienie.

Krwawienia między miesiączkami a menopauza

Zanim dojdzie do menopauzy, trwałego ustania miesiączkowania, organizm kobiety przechodzi przez kilkuletni etap przejściowy nazywany perimenopauzą (okresem okołomenopauzalnym). To właśnie wtedy można zaobserwować zaburzenia cyklu, w tym krwawienia między miesiączkami. Wynikają one ze stopniowego wygaszania czynności jajników i zmniejszania produkcji hormonów płciowych, głównie estrogenów i progesteronu.

Perimenopauza może rozpocząć się nawet kilka lat przed ostatnią miesiączką. W tym czasie cykle stają się coraz mniej przewidywalne. U części kobiet przerwy między miesiączkami wydłużają się, a u innych wręcz przeciwnie – krwawienia pojawiają się częściej. Miesiączki mogą być skąpe i krótkie albo obfite, długotrwałe i ze skrzepami. Typowe są także nieregularne plamienia pomiędzy kolejnymi krwawieniami. Takie zmiany są związane z tym, że owulacja nie występuje już regularnie oraz dochodzi do stopniowego wygasania funkcji jajników.

Podłożem tych zmienności są właśnie zmiany hormonalne. W okresie okołomenopauzalnym jajniki produkują coraz mniej estrogenów i progesteronu, a cykle owulacyjne stopniowo zanikają. Niedobór progesteronu oraz wahania stężenia estrogenów sprawiają, że endometrium staje się mniej stabilne, a to z kolei sprzyja nieregularnym krwawieniom. Zmianom miesiączkowania często towarzyszą także inne objawy klimakterium, takie jak uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, drażliwość, zaburzenia snu, zmęczenie czy pogorszenie koncentracji. Części kobiet skarży się również na suchość pochwy, dyskomfort podczas współżycia oraz częstsze infekcje intymne.

Choć nieregularne krwawienia w okresie perimenopauzy są elementem naturalnych zmian hormonalnych, takie objawy mogą mieć również inne przyczyny, na przykład polipy, mięśniaki, przerost endometrium oraz choroby nowotworowe.

Kiedy krwawienie jest niepokojące? Sytuacje, które wymagają szczególnej uwagi, to każde krwawienie, które pojawia się PO menopauzie, czyli po co najmniej 12 miesiącach bez miesiączki. Krwawienie po menopauzie nigdy nie powinno być uznawane za normalny objaw. Wymaga pilnej konsultacji lekarzem i diagnostyki, ponieważ może być jednym z objawów raka endometrium lub innych schorzeń. 

Jak wygląda diagnostyka krwawień między miesiączkami?

Diagnostyką krwawień międzymiesiączkowych zajmuje się, przed wszystkim, ginekolog. Dokładny wywiad lekarski oraz badanie ginekologiczne pozwalają wstępnie określić niektóre możliwe przyczyny dolegliwości. Lekarz analizuje m.in. charakter krwawień, czas ich trwania, nasilenie oraz obecność objawów towarzyszących i na tej podstawie ustala dalsze postępowanie diagnostyczne.

Podstawowym badaniem obrazowym jest USG ginekologiczne, przezpochwowe. Umożliwia ono ocenę macicy, jajników oraz grubości i struktury endometrium. Dzięki niemu można wykryć takie nieprawidłowości jak mięśniaki, polipy czy torbiele jajników. W niektórych przypadkach uzupełniająco wykonuje się USG przezbrzuszne lub inne badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magentyczny.

Istotnym elementem diagnostyki jest również cytologia, czyli badanie komórek szyjki macicy. Pozwala ona wykryć zmiany przednowotworowe oraz nowotworowe, które mogą objawiać się nieprawidłowymi krwawieniami. Cytologia jest badaniem przesiewowym i powinna być wykonywana regularnie, niezależnie od występowania objawów.

W wielu przypadkach konieczne jest także oznaczenie poziomu hormonów we krwi. Badania hormonalne obejmują m.in. hormony płciowe (estrogeny, progesteron), hormony przysadki (FSH, LH, prolaktyna) oraz hormony tarczycy. Ich nieprawidłowe stężenia mogą prowadzić do zaburzeń cyklu miesiączkowego i wystąpienia krwawień śródcyklicznych.

W sytuacjach budzących większe podejrzenie, zwłaszcza u kobiet po 40. roku życia lub z nieprawidłowym obrazem endometrium w USG, wykonuje się biopsję endometrium. Badanie to polega na pobraniu fragmentu błony śluzowej macicy do oceny histopatologicznej. Pozwala wykryć przerost endometrium, stany zapalne oraz zmiany nowotworowe.

W zależności od towarzyszących krwawieniu objawów lekarz może zlecić dodatkowe badania, np. test ciążowy, badania w kierunku infekcji czy ocenę układu krzepnięcia.

Kiedy krwawienia między miesiączkami wymagają wizyty u lekarza?

Szczególną czujność należy zachować, gdy krwawienie międzymiesiączkowe nie jest związane z owulacją ani początkiem stosowania czy zmianą antykoncepcji hormonalnej i utrzymuje się w kolejnych cyklach.

Do najważniejszych objawów alarmowych należy obfite krwawienie, przypominające miesiączkę, wymagające częstej zmiany podpasek czy tamponów. Taki stan może prowadzić do niedokrwistości i może świadczyć o poważniejszych zaburzeniach, np. zmianach w obrębie macicy lub zaburzeniach hormonalnych.

Niepokojącym sygnałem jest również ból podbrzusza, zwłaszcza jeżeli jest silny, narastający lub jednostronny. Może on wskazywać m.in. na stany zapalne, endometriozę, a w niektórych przypadkach na ciążę pozamaciczną.

Towarzysząca krwawieniu gorączka może sugerować infekcję narządu rodnego. W takiej sytuacji często pojawiają się także inne objawy, takie jak osłabienie czy złe samopoczucie. Brak leczenia może prowadzić do rozprzestrzenienia się stanu zapalnego.

Kolejnym objawem wymagającym pilnej diagnostyki jest nieprzyjemny zapach wydzieliny z pochwy. Może on świadczyć o infekcji, np. bakteryjnej, której często towarzyszy stan zapalny błony śluzowej i zwiększona skłonność do krwawień kontaktowych.

Do lekarza należy zgłosić się także wtedy, gdy krwawienia pojawiają się regularnie poza owulacją między miesiączkami, występują po stosunku, trwają długo lub pojawiają się po okresie adaptacji do antykoncepcji hormonalnej. 

Leczenie krwawień między miesiączkami

Leczenie krwawień międzymiesiączkowych zależy, oczywiście, od ich przyczyny. 

Jedną z najczęściej stosowanych metod jest leczenie hormonalne. Polega na wyrównywaniu zaburzeń gospodarki hormonalnej, które są jedną z częstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień. Wykorzystuje się m.in. doustne środki antykoncepcyjne, preparaty zawierające estrogeny i gestageny lub inne leki wpływające na cykl miesiączkowy. 

W przypadku, gdy przyczyną krwawień są infekcje narządu rodnego, konieczne jest leczenie infekcji. W zależności od rodzaju patogenu stosuje się antybiotyki, leki przeciwgrzybicze czy przeciwwirusowe. Skuteczne leczenie infekcji prowadzi do ustąpienia towarzyszących jej plamień i krwawień.

Jeżeli źródłem krwawień są zmiany strukturalne w macicy, takie jak np. polipy, konieczne może okazać się leczenie zabiegowe. Najczęściej wykonuje się histeroskopię, czyli zabieg umożliwiający jednoczesne obejrzenie wnętrza macicy i usunięcie zmiany. W niektórych przypadkach potrzebne jest łyżeczkowanie jamy macicy. W sytuacjach takich jak obecność mięśniaków, zmian nowotworowych czy ciąży pozamacicznej, konieczna może okazać się operacja.

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi

Dlaczego krwawię 2 tygodnie po okresie?

Krwawienie mniej więcej w połowie cyklu często ma związek z owulacją. Takie plamienie zwykle jest skąpe, krótko trwa i wynika ze zmian hormonalnych, zwłaszcza nagłego spadku stężenia estrogenów. U części kobiet może mu towarzyszyć lekki ból podbrzusza. Krwawienie w tym czasie może być też związane z antykoncepcją hormonalną, stresem, infekcją intymną, polipami, endometriozą lub zaburzeniami hormonalnymi. Gdy krwawienie nasila się lub towarzyszą mu ból, gorączka albo nieprzyjemny zapach wydzieliny, warto udać się do ginekologa.

Czy plamienie między miesiączkami jest normalne?

Plamienie między miesiączkami nie zawsze musi oznaczać chorobę. W niektórych sytuacjach może być fizjologicznym zjawiskiem, na przykład w czasie owulacji, podczas której dochodzi do przejściowych zmian hormonalnych. Sporadyczne, skąpe plamienie może się też pojawić na początku stosowania antykoncepcji hormonalnej albo w wyniku silnego stresu, intensywnego wysiłku fizycznego czy osłabienia organizmu. Niepokój powinno wzbudzić plamienie, które pojawia się regularnie, występuje poza czasem owulacji, długo trwa, staje się coraz obfitsze lub towarzyszą mu dodatkowe objawy, takie jak ból podbrzusza, skurcze, gorączka czy nieprzyjemny zapach wydzieliny. W takiej sytuacji konieczna jest konsultacja z lekarzem, ponieważ jego przyczyną mogą być zaburzenia hormonalne, infekcje, polipy, mięśniaki lub inne schorzenia wymagające diagnostyki.

Kiedy plamienie powinno niepokoić?

Plamienie powinno wzbudzić czujność wtedy, gdy pojawia się niespodziewanie, nieregularnie, powtarza się w kolejnych cyklach i nie można go wyjaśnić owulacją czy początkiem stosowania antykoncepcji hormonalnej. Niepokojące są zwłaszcza te sytuacje, gdy staje się coraz obfitsze i długo trwa. Do niepokojących objawów należą także ból podbrzusza, gorączka, osłabienie, nudności, wymioty oraz nieprzyjemny zapach wydzieliny. Takie dolegliwości mogą wskazywać na infekcję, stan zapalny, zmiany w obrębie macicy albo inne choroby wymagające leczenia. Nie należy czekać, aż problem ustąpi samoistnie. Wizyta u ginekologa jest wskazana za każdym razem, gdy plamienie nawraca lub budzi nasze wątpliwości.

Czy krwawienie między miesiączkami może oznaczać ciążę?

Tak, krwawienie między miesiączkami może mieć związek z ciążą. Najczęściej chodzi o plamienie implantacyjne, które ma miejsce, gdy zarodek zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy. Zwykle występuje 7-12 dni po zapłodnieniu, jest skąpe, trwa krótko, a krew ma jasnoróżowy, brązowy albo brunatny kolor. Nie zawiera skrzepów i trwa krócej niż miesiączka. Krwawienie w ciąży może, niestety, świadczyć o zagrożeniu poronieniem albo o ciąży pozamacicznej, zwłaszcza jeżeli jest obfite lub towarzyszą mu inne objawy jak ból brzucha i osłabienie. Przy podejrzeniu ciąży warto wykonać test ciążowy, a w razie dodatniego wyniku lub niepokojących objawów jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.

Czy antykoncepcja powoduje krwawienia między miesiączkami?

Tak, antykoncepcja hormonalna może powodować krwawienia między miesiączkami. Najczęściej dzieje się tak na początku stosowania tabletek, plastrów, krążków dopochwowych czy wkładek hormonalnych, gdy organizm przystosowuje się do nowego poziomu hormonów lub obecności ciała obcego. Takie plamienia pojawiają się zwykle w pierwszych 3 miesiącach stosowania tabletek i z czasem ustępują. W przypadku wkładek hormonalnych mogą utrzymywać się nieco dłużej. Przyczyną krwawienia może być także pominięcie tabletki, nieregularne przyjmowanie preparatu, wymioty, biegunka albo stosowanie leków i ziół osłabiających działanie tych hormonów. Jeżeli plamienia są niewielkie i występują na początku przyjmowania leku, zazwyczaj nie świadczą o niczym groźnym. Gdy utrzymują się dłużej, nasilają się lub pojawiają się nagle już po dłuższym czasie stosowania antykoncepcji, konieczna jest konsultacja z ginekologiem.

Bibliografia:

• Gałuszka G., Gałuszka R., Radomek S. et al. Skutki uboczne antykoncepcji hormonalnej. W: Zdrowie publiczne standardem dobrostanu. Asienkiewicz R. et al. (red.). Wydawnictwo Naukowe NeuroCentrum. Lublin 2018.
• Schrager S. Abnormal uterine bleeding associated with hormonal contraception. American Family Physician 2002; 65 (10): 2073–2081.
• Robek A., Skrzypulec Plinta V., Drosdzol-Cop A. Krwawienia podczas stosowania różnych metod antykoncepcji. Medycyna Praktyczna – Ginekologia i Położnictwo 2020; 4. 
• Położnictwo i ginekologia Tom 1-2. Red. Bręborowicz, Grzegorz H. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2020, 1268 s. ISBN 978-83-200-6229-8
• Nowak-Markwitz, Ewa; Bręborowicz, Grzegorz; Rechberger, Tomasz. Sytuacje kliniczne w ginekologii onkologii ginekologicznej i uroginekologii. Red. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2017, 532 s. ISBN 978-83-200-5416-3