Torbiel jajnika to workowata lub kulista przestrzeń otoczona ścianą i wypełniona płynną treścią. Torbiele mogą występować pojedynczo lub mnogo, w jednym jajniku lub w obu. Choć sama nazwa często budzi niepokój, torbiele jajnika należą do jednych z najczęstszych zmian w obrębie żeńskich narządów rodnych i w większości przypadków mają łagodny, niegroźny charakter.
Z tego artykułu dowiesz się o:
Szacuje się, że torbiele jajnika występują u 8-18% kobiet, najczęściej przed menopauzą. U wielu pacjentek przynajmniej raz w życiu pojawia się torbiel widoczna w badaniu USG. Zazwyczaj zostaje ona przypadkowo wykryta podczas rutynowej wizyty u ginekologa i później samoistnie zanika.
Nie każda torbiel wymaga leczenia. Wiele niewielkich zmian wchłania się samoistnie i nie pozostawia po sobie żadnych następstw. Zwykle konieczna jest jedynie obserwacja.
Czym jest torbiel jajnika?
Torbiel jajnika to zmiana, która najczęściej przyjmuje postać workowatej, kulistej przestrzeni otoczonej cienką ścianą i wypełnionej płynem, rzadziej krwią lub inną treścią. Torbiele mogą występować pojedynczo lub w większej ilości, zarówno w jednym, jak i w obu jajnikach jednocześnie. Są stosunkowo częstym zjawiskiem. Dotyczą nawet 8-18% kobiet, głównie w wieku rozrodczym, choć wiele z nich nigdy nie zostaje wykrytych, ponieważ zwykle nie dają żadnych objawów.
Powstawanie torbieli najczęściej związane jest z zaburzeniami fizjologii cyklu miesiączkowego oraz z zaburzeniami hormonalnymi. W prawidłowym cyklu w jajniku dojrzewa pęcherzyk, który w czasie owulacji pęka, uwalniając komórkę jajową. Jeżeli jednak do pęknięcia pęcherzyka nie dojdzie, zaczyna się powiększać i może przekształcić w torbiel pęcherzykową. Torbiel może też powstać na skutek nieprawidłowego zaniku struktur po owulacji, takich jak ciałko żółte, lub w wyniku krwawienia do wnętrza pęcherzyka. Na rozwój torbieli wpływają również inne czynniki, takie jak zaburzenia hormonalne (np. w zespole policystycznych jajników), endometrioza czy przebyte stany zapalne narządów miednicy mniejszej.
Warto podkreślić, że zdecydowana większość (nawet 95% przypadków) torbieli jajnika ma charakter łagodny i nie jest zmianą nowotworową! Zmiany te często zanikają samoistnie w ciągu kilku następnych cykli miesiączkowych i nie wymagają leczenia. Jedynie niewielki odsetek torbieli ma złośliwy charakter i wiąże się z chorobą nowotworową, dlatego, mimo wszystko, każda wykryta zmiana powinna być oceniona przez lekarza i, w razie potrzeby, regularnie kontrolowana i obserwowana.
Rodzaje torbieli jajnika
Najczęściej występującą torbielą jest torbiel prosta, nazywana również czynnościową lub pęcherzykową. W jej wnętrzu znajduje się jednolita, przezroczysta treść. Powstaje na skutek zaburzeń hormonalnych w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego. W prawidłowych warunkach po miesiączce rozwija się pęcherzyk dominujący, który pod wpływem hormonów LH i FSH powinien pęknąć i uwolnić komórkę jajową. Jeśli do tego nie dochodzi, pęcherzyk powiększa się, nawet do około 4 cm, i przekształca w torbiel. Do czynników sprzyjających jej powstawaniu należą m.in. palenie papierosów, przyjmowanie tamoksifenu oraz stosowanie antykoncepcji hormonalnej. Tego rodzaju torbiele nie są zmianami nowotworowymi i bardzo często wchłaniają się samoistnie w ciągu następnych 2-3 cykli miesiączkowych.
Drugim częstym typem torbieli jajnika jest torbiel ciałka żółtego. Powstaje w drugiej fazie cyklu, gdy ciałko żółte nie ulega prawidłowemu zanikowi. Po owulacji pęcherzyk, z którego uwolniła się komórka jajowa, przekształca się w ciałko żółte, którego zadaniem jest produkcja progesteronu. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte powinno zaniknąć. Gdy ten proces zostaje zaburzony, może dojść do nagromadzenia płynu i powstania torbieli. Może osiągać rozmiary 4-6 cm.
Do innych zmian należą torbiele o niejednorodnej, nieprzezroczystej zawartości. Przykładem jest torbiel krwotoczna, która powstaje w okresie okołoowulacyjnym, gdy pękający pęcherzyk uszkadza naczynie krwionośne, a krew przedostaje się do jego wnętrza.
Jeszcze innym typem torbieli jest torbiel endometrialna, nazywana często torbielą czekoladową. Zawiera gęstą, ciemnobrunatną treść powstałą z nagromadzonej krwi i złuszczonego endometrium (stąd jej nazwa) i rozwija się w przebiegu endometriozy, czyli choroby, w której komórki błony śluzowej macicy pojawiają się poza jamą macicy, także w obrębie jajników. Schorzeniu towarzyszą bóle miesiączkowe, ból podczas współżycia, przewlekły ból miednicy oraz problemy z płodnością.
Torbiel dermoidalna (zwana także torbielą skórzastą lub potworniakiem) to łagodna zmiana wywodząca się z komórek zarodkowych. Może zawierać elementy różnych tkanek, które fizjologicznie nie występują w jajniku, takie jak włosy, skóra, paznokcie, gruczoły łojowe, a nawet zęby! Ze względu na ryzyko powikłań, zwłaszcza skrętu jajnika, często wymagają leczenia operacyjnego.
Choć większość torbieli jajnika ma charakter łagodny, każda taka zmiana wymaga kontroli u ginekologa. W obrębie jajników mogą bowiem występować także nietypowe torbiele złożone o charakterze nowotworowym i wielokomorowej strukturze, które nie zanikają samoistnie, mogą rosnąć i stanowić zagrożenie.
Objawy torbieli jajnika
Większość torbieli jajnika nie powoduje żadnych dolegliwości i jest wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań u ginekologa i w USG – zwłaszcza torbiele czynnościowe, które często mają niewielkie rozmiary i mogą samoistnie zanikać.
Jeżeli torbiel osiąga większe rozmiary lub zaczyna wpływać na pracę jajnika, mogą pojawić się objawy. Jedną ze zgłaszanych dolegliwości jest ból podbrzusza, który może mieć różne natężenie. Czasem towarzyszy mu uczucie ucisku lub pełności w jamie brzusznej, wynikające z nacisku torbieli na sąsiednie narządy. Mogą pojawiać się wzdęcia, co bywa mylnie interpretowane jako problemy ze strony układu pokarmowego, a może być objawem poważniejszej przyczyny. Niektóre torbiele mogą wpływać na gospodarkę hormonalną, prowadząc do nieregularnych miesiączek, plamień międzymiesiączkowych lub obfitych krwawień. Objawem bywa także ból podczas stosunku (dyspareunia), zwłaszcza w przypadku większych zmian. Niekiedy pojawia się także częstomocz lub uczucie parcia na pęcherz.
W rzadkich, ale poważnych przypadkach pierwszym objawem torbieli mogą być jej powikłania, takie jak jej pęknięcie lub skręt jajnika. Objawiają się nagłym, silnym bólem podbrzusza, często z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami oraz osłabieniem i wymagają pilnej pomocy medycznej.
Przyczyny powstawania torbieli jajnika
Najczęstszą przyczyną powstawania torbieli jajnika są zaburzenia hormonalne, które zakłócają prawidłowy przebieg owulacji. W fizjologicznym cyklu miesiączkowym po menstruacji pod wpływem hormonu FSH rosną pęcherzyki jajnikowe, a jeden z nich staje się pęcherzykiem dominującym. W odpowiednim momencie, pod wpływem hormonów, powinien on pęknąć i uwolnić komórkę jajową. Jeżeli jednak do tego nie dochodzi, pęcherzyk nadal rośnie i może przekształcić się w torbiel. Torbiele mogą powstawać także w wyniku nieprawidłowego zaniku ciałka żółtego.
Kolejną ważną przyczyną jest endometrioza. W przebiegu tej choroby komórki błony śluzowej macicy występują poza jej jamą, m.in. w jajnikach, gdzie mogą prowadzić do powstawania torbieli endometrialnych wypełnionych gęstą, ciemną treścią (tzw. torbiele czekoladowe). Nie do końca znane są dokładne mechanizmy rozwoju tego schorzenia – znaczenie mają czynniki hormonalne, immunologiczne, środowiskowe oraz predyspozycje genetyczne.
Do powstawania torbieli może przyczyniać się zaburzenie endokrynologiczne, jakim jest zespół policystycznych jajników (PCOS). W jego przebiegu dochodzi do nieprawidłowej stymulacji jajników przez hormony, m.in. androgeny, hormon luteinizujący (LH) oraz insulinę. Skutkiem są zaburzenia owulacji i obecność licznych, drobnych torbieli w jajnikach.
Oprócz wymienionych czynników znaczenie mogą mieć także przebyte stany zapalne narządów miednicy mniejszej, palenie papierosów, stosowanie niektórych leków (np. tamoksyfenu) czy antykoncepcji hormonalnej. W rzadszych przypadkach torbiele mogą mieć podłoże nowotworowe.
Czy torbiel jajnika jest groźna?
W większości przypadków torbiele jajnika mają łagodny charakter i nie są groźne, zwłaszcza torbiele czynnościowe, które powstają w przebiegu cyklu miesiączkowego i często zanikają samoistnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Takie zmiany nie są nowotworowe i zwykle nie wymagają leczenia, a jedynie obserwacji.
Obserwacja jest zalecana w sytuacji, gdy torbiel ma niewielkie rozmiary, nie daje objawów i prezentuje typowy obraz w badaniu USG. Najczęściej po kilku miesiącach powtarza się badania, aby ocenić, czy zmiana się wchłania, pozostaje bez zmian czy może rośnie.
Leczenie może okazać się konieczne w przypadkach, gdy torbiel jest duża, powoduje objawy lub ma niepokojący obraz (np. jest wielokomorowa, zawiera elementy lite, jest silnie unaczyniona). W takich przypadkach konieczna jest dokładniejsza diagnostyka, a czasem także usunięcie zmiany i ocena histopatologiczna, aby wykluczyć charakter nowotworowy. Ryzyko nowotworu wzrasta wraz z wiekiem, zwłaszcza po menopauzie.
Torbiele, choć rzadko, mogą prowadzić do powikłań. Najgroźniejsze z nich to skręt jajnika lub pęknięcie torbieli. Objawiają się nagłym, silnym bólem podbrzusza, często z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami, gorączką, osłabieniem czy zasłabnięciem. Są to stany wymagające pilnej pomocy medycznej.
Powikłania torbieli jajnika
Większość torbieli jajnika nie powoduje powikłań, ale to nie oznacza, że nie są możliwe. Do najważniejszych powikłań należą skręt jajnika, pęknięcie torbieli oraz krwawienie do jamy brzusznej.
Skręt jajnika może skutkować zaciśnięciem naczyń krwionośnych zaopatrujących jajnik. Prowadzi to do jego niedokrwienia, a w ciężkich przypadkach nawet martwicy i konieczności usunięcia narządu. Objawem jest nagły, silny ból podbrzusza, często z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami.
Innym poważnym powikłaniem jest pęknięcie torbieli, której zawartość przedostaje się do jamy otrzewnej, co może wywołać objawy tzw. ostrego brzucha, takie jak narastający ból, nudności i wymioty. Może dojść do krwawienia do jamy brzusznej. Nasilone krwawienie może prowadzić do wstrząsu, którego objawy to bladość skóry, zimne poty, przyspieszony oddech i tętno oraz spadek ciśnienia tętniczego.
Wszystkie wymienione powikłania wymagają natychmiastowej pomocy medycznej, a często także leczenia operacyjnego. Nagły, silny ból podbrzusza, zwłaszcza jeżeli towarzyszą mu wymioty, gorączka lub zasłabnięcie, są sygnałami alarmowymi i nie należy ich lekceważyć!
Diagnostyka torbieli jajnika
Torbiel jajnika najczęściej jest wykrywana przypadkowo podczas rutynowej wizyty u ginekologa. Podstawowym badaniem umożliwiającym ocenę zmiany jest przezpochwowe badanie ultrasonograficzne.
USG przezpochwowe pozwala określić wielkość, kształt oraz wstępnie ocenić zawartość torbieli, a także wykryć obecność przegród czy elementów litych. Dzięki zastosowaniu Dopplera możliwa jest również ocena unaczynienia zmiany, co ma duże znaczenie w różnicowaniu łagodnych torbieli od tych podejrzanych o charakter nowotworowy. Na podstawie obrazu USG lekarz decyduje, czy zmiana wymaga jedynie obserwacji, czy dalszej diagnostyki.
Uzupełnieniem diagnostyki mogą być badania hormonalne, zwłaszcza przy podejrzeniu zaburzeń endokrynologicznych, np. zespółu policystycznych jajników. W niektórych przypadkach wykonuje się także oznaczenie markerów nowotworowych, przede wszystkim CA-125. Badanie to jest szczególnie istotne u kobiet po menopauzie lub wtedy, gdy obraz torbieli budzi wątpliwości.
Należy jednak pamiętać, że podwyższony poziom CA-125 nie jest jednoznaczny z rozpoznaniem nowotworu! Może występować również w innych schorzeniach, np. przy endometriozie, dlatego wynik zawsze wymaga interpretacji w połączeniu z obrazem klinicznym i badaniami obrazowymi.
W przypadku niejednoznacznych wyników USG lekarz może zlecić dodatkowe badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa, które pozwalają jeszcze dokładniej ocenić charakter zmiany.
Leczenie torbieli jajnika
Sposób leczenia torbieli jajnika zależy przede wszystkim od jej rodzaju, wielkości, objawów oraz wieku pacjentki i jej planów rozrodczych. W wielu przypadkach nie jest konieczne natychmiastowe wdrażanie terapii, ponieważ większość torbieli ma łagodny charakter i ulega samoistnemu wchłonięciu.
Najczęstszym postępowaniem jest więc obserwacja. Dotyczy to głównie niewielkich torbieli prostych, które nie powodują dolegliwości. W takich sytuacjach zaleca się regularne kontrole, zwykle co kilka miesięcy, aby oceniać, jak zachowuje się zmiana.
W niektórych przypadkach wprowadza się leczenie hormonalne, najczęściej w postaci antykoncepcji hormonalnej, którego celem jest zahamowanie owulacji, co ogranicza powstawanie nowych torbieli i może przyspieszyć wchłanianie istniejących zmian. Leczenie to stosuje się głównie u kobiet z nawracającymi torbielami prostymi lub zaburzeniami hormonalnymi.
Leczenie operacyjne jest wskazane, gdy torbiel jest duża (zwykle powyżej 5-7 cm), powoduje objawy lub budzi podejrzenie zmiany nowotworowej. Najczęściej wykonuje się zabieg laparoskopowy, który polega na usunięciu torbieli przez niewielkie nacięcia w powłokach brzusznych. W bardziej zaawansowanych przypadkach lub przy podejrzeniu nowotworu konieczna może okazać się laparotomia, czyli klasyczne otwarcie powłok brzusznych, a czasem również usunięcie jajnika.
Pilnej interwencji chirurgicznej wymagają także powikłania torbieli, takie jak jej pęknięcie czy skręt jajnika.
Kiedy torbiel jajnika trzeba usunąć?
Nie każda torbiel jajnika wymaga leczenia operacyjnego. Decyzja o zabiegu zależy przede wszystkim od wielkości torbieli, jej charakteru oraz nasilenia objawów.
Jednym z głównych wskazań do operacji jest duży rozmiar torbieli. Zmiany o średnicy powyżej 5-7 cm mają większe ryzyko powikłań, takich jak pęknięcie torbieli czy skręt jajnika, a ponadto mogą uciskać sąsiednie narządy, powodując dolegliwości bólowe, uczucie pełności w jamie brzusznej czy częstomocz. Duże torbiele zwykle też nie zanikają samoistnie.
Kolejną sytuacją jest podejrzenie nowotworu. Jeżeli torbiel ma niejednoznaczny obraz w badaniu USG (np. grube ściany, przegrody, wielokomorowość, obecność elementów litych, silne unaczynienie) i nie zmniejsza się w czasie obserwacji, konieczne jest jej usunięcie i ocena histopatologiczna. Szczególną czujność zachowuje się u kobiet po menopauzie oraz u pacjentek z obciążonym wywiadem rodzinnym.
Wskazaniem do zabiegu są również nasilone dolegliwości. Silny ból podbrzusza, zaburzenia miesiączkowania, ból podczas stosunku czy objawy ucisku na pęcherz lub jelita mogą świadczyć o np. dużym rozmiarze torbieli. Pilnej interwencji wymagają także stany nagłe, takie jak skręt jajnika lub pęknięcie torbieli, które mogą prowadzić do krwawienia do jamy brzusznej i stanowią zagrożenie dla zdrowia, a nawet i życia.
Pęknięcie torbieli jajnika – objawy
Pęknięcie torbieli jajnika to stan nagły, który może stanowić zagrożenie dla zdrowia i wymaga pilnej pomocy medycznej. Najbardziej charakterystycznym objawem jest nagły, silny ból brzucha lub podbrzusza, najczęściej jednostronny, zlokalizowany po stronie zajętego jajnika. Ból może promieniować do pleców lub uda.
Do typowych dolegliwości należą również nudności i wymioty, a także ogólne osłabienie, zawroty głowy oraz uczucie rozbicia. W przypadku pęknięcia torbieli może dojść do krwawienia do jamy brzusznej. Nasilone krwawienie może prowadzić do wstrząsu, którego objawy to bladość skóry, zimne poty, przyspieszony oddech i tętno oraz spadek ciśnienia tętniczego.
Jeżeli przez uwolnioną zawartość torbieli dojdzie do podrażnienia otrzewnej, mogą pojawić się objawy tzw. ostrego brzucha, czyli narastający ból, napięcie powłok brzusznych, gorączka oraz pogorszenie stanu ogólnego. Pęknięcie torbieli może skutkować zapaleniem otrzewnej.
Torbiel jajnika a ciąża
Obecność torbieli jajnika zazwyczaj nie stanowi przeszkody w zajściu w ciążę. W większości przypadków niewielkie torbiele nie wpływają ani na płodność, ani na przebieg ciąży i często zanikają samoistnie w kolejnych cyklach. ALE: kluczowe znaczenie ma nie sama torbiel, a przyczyna jej powstania! Zaburzenia hormonalne mogą prowadzić do cykli bezowulacyjnych, w których nie dochodzi do uwolnienia komórki jajowej, co bezpośrednio utrudnia zapłodnienie. Podobnie w zespole policystycznych jajników, tu problemem również są przewlekłe zaburzenia owulacji i gospodarki hormonalnej, a obecność licznych torbieli jest jedynie objawem choroby. Rozregulowany cykl miesiączkowy zmniejsza szanse na zajście w ciążę.
W większym stopniu na płodność mogą wpływać torbiele endometrialne. Pojawiają się w przebiegu endometriozy, która może zaburzać funkcję jajników, powodować stany zapalne i prowadzić do powstawania zrostów w obrębie miednicy mniejszej. W efekcie może dochodzić do problemów z owulacją i transportem komórki jajowej.
Jeżeli chodzi już o sam przebieg ciąży, to większość torbieli jajnika nie stanowi zagrożenia ani dla matki, ani dla rozwijającego się płodu i wymaga jedynie regularnych kontroli u ginekologa. Zmiany te często są wykrywane przypadkowo w badaniu USG i zwykle nie wpływają na rozwój ciąży ani sposób jej zakończenia. Większe torbiele mogą jednak zwiększać ryzyko powikłań, z których do najważniejszych należą skręt jajnika oraz pęknięcie torbieli, które objawiają się nagłym, silnym bólem podbrzusza, często z towarzyszącymi nudnościami lub pogorszeniem samopoczucia. Są to rzadkie sytuacje, ale wymagają pilnej pomocy medycznej, ponieważ mogą stanowić zagrożenie zarówno dla zdrowia kobiety, jak i dla dalszego przebiegu ciąży.
Czego nie wolno robić przy torbieli jajnika?
Niewielkie torbiele czynnościowe, które nie powodują żadnych dolegliwości, zwykle nie wymagają istotnych ograniczeń i kobieta może prowadzić normalny tryb życia. Inaczej jest jednak w sytuacji, gdy torbiel jest większa, daje objawy lub istnieje ryzyko powikłań.
Przede wszystkim, należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego. Dotyczy to takich aktywności, które powodują wzrost ciśnienia w jamie brzusznej i wiążą się z gwałtownymi ruchami, takich jak sprint, podskoki, trening siłowy czy dźwiganie ciężarów. Tego typu obciążenia mogą zwiększać ryzyko pęknięcia torbieli lub skrętu jajnika. W przypadku większych torbieli zaleca się więc oszczędzający tryb życia i unikanie urazów w obrębie brzucha.
Nie ignoruj bólu. Ból podbrzusza, uczucie ucisku, nagłe nasilenie dolegliwości czy pojawienie się dodatkowych objawów, takich jak nudności lub osłabienie, mogą świadczyć o powikłaniach. Nagły, niepokojąco silny ból brzucha może sugerować pęknięcie torbieli lub skręt jajnika. W takich przypadkach konieczna jest szybka pomoc, a zwlekanie z nią może prowadzić do poważnych konsekwencji.
Nie pomijaj wizyt u ginekologa. Nawet jeżeli torbiel nie daje żadnych objawów, powinna być obserwowana np. w badaniu USG. Kontrole ginekologiczne pozwalają ocenić, czy zmiana się zmniejsza, pozostaje bez zmian, czy może zaczyna rosnąć i zmieniać swój charakter.
Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi
Jakie są objawy torbieli jajnika?
Większość torbieli jajnika nie daje żadnych objawów i zostaje przypadkowo wykryta podczas rutynowych badań u ginekologa. Jeżeli pojawiają się dolegliwości, najczęściej związane są z większym rozmiarem zmiany albo jej uciskiem na sąsiednie narządy. Możliwe objawy to ból podbrzusza lub miednicy, uczucie ucisku w brzuchu, ból podczas stosunku, a w przypadku niektórych rodzajów torbieli także zaburzenia miesiączkowania, takie jak nieregularne krwawienia czy plamienia międzymiesiączkowe. Czasem pojawia się też częstomocz lub uczucie pełności w jamie brzusznej. Same objawy nie pozwalają jednak rozpoznać rodzaju torbieli. Z kolei nagły, silny ból może świadczyć o powikłaniu, na przykład pęknięciu torbieli albo o skręcie jajnika. Taki stan wymaga pilnej pomocy medycznej.
Czy torbiel jajnika jest groźna?
W większości przypadków torbiele jajnika mają łagodny charakter i nie są groźne. Dotyczy to zwłaszcza torbieli czynnościowych, które często wchłaniają się samoistnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Nie oznacza to jednak, że każdą torbiel można zlekceważyć. Wymagają one obserwacji, ponieważ mogą rosnąć, powodować dolegliwości albo przyjmować niepokojące cechy w badaniu USG. Większe ryzyko nowotworowe dotyczy torbieli o dużych rozmiarach, złożonych, wielokomorowych i silnie unaczynionych. Ryzyko nowotworowego charakteru torbieli jest też większe u kobiet po menopauzie. Groźne są także powikłania, takie jak pęknięcie torbieli, skręt jajnika czy krwawienie do jamy brzusznej.
Czy torbiel jajnika trzeba usunąć?
Nie każda torbiel jajnika wymaga usunięcia. Wiele zmian, zwłaszcza torbieli czynnościowych, podlega jedynie obserwacji, ponieważ często znikają samoistnie po 2-3 cyklach. Czasem lekarz zaleca leczenie hormonalne, które hamuje owulację i zmniejsza ryzyko dalszego wzrostu torbieli. Operację rozważa się wtedy, gdy torbiel jest duża, powoduje nasilone objawy i dolegliwości bólowe, uciska sąsiednie narządy albo budzi podejrzenie zmiany nowotworowej. Zwykle usuwa się również torbiele endometrialne i skórzaste. Bezwzględnym wskazaniem do pilnej operacji są nagłe sytuacje, takie jak pęknięcie torbieli lub skręt jajnika. O tym, czy potrzebne jest leczenie zabiegowe, decyduje lekarz m.in. na podstawie objawów, obrazu w USG, wieku pacjentki oraz jej planów dotyczących ciąży.
Czy torbiel może pęknąć?
Tak, torbiel jajnika może pęknąć. Pęknięcie torbieli skutkuje wydostaniem się jej zawartości do jamy brzusznej, co może wywołać podrażnienie otrzewnej i stan zapalny. Typowym objawem jest nagły, silny ból podbrzusza, zwykle jednostronny. Mogą mu towarzyszyć nudności, wymioty, osłabienie, zawroty głowy, a także gorączka. Jeżeli dojdzie do większego krwawienia, mogą pojawić się objawy wstrząsu, takie jak bladość, zimne poty, przyspieszone tętno i spadek ciśnienia.
Czy torbiel jajnika wpływa na płodność?
Większość torbieli nie utrudnia zajścia w ciążę. Kluczowe znaczenie ma jednak przyczyna powstania torbieli. Jeżeli zmiana jest związana z zaburzeniami hormonalnymi, zespołem policystycznych jajników lub endometriozą, może dochodzić do problemów z jajeczkowaniem, zaburzeń cyklu albo utrudnienia transportu komórki jajowej. To właśnie choroby, a nie torbiel sama w sobie, najczęściej stoją za trudnościami z zajściem w ciążę. Ponadto, niektóre operacje wykonywane w obrębie jajnika mogą zmniejszać rezerwę jajnikową, dlatego decyzja o leczeniu zabiegowym torbieli (o ile nie jest konieczne) u kobiet planujących powinna być dokładnie przemyślana.
Bibliografia:
- Current diagnosis and management of ovarian cysts. Farghaly SA. Clin Exp Obstet Gynecol. 2014;41(6):609-12. PMID: 25551948.
- I. Nowak-Psiorz i in., Treatment of ovarian endometrial cysts in the context of recurrence and fertility, Adv Clin Exp Med 2019, nr 28(3), s. 407–413
- Bottomley C, Bourne T. Diagnosis and management of ovarian cyst accidents. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2009 Oct;23(5):711-24. doi: 10.1016/j.bpobgyn.2009.02.001. Epub 2009 Mar 18. PMID: 19299205.
- Położnictwo i ginekologia Tom 1-2. Red. Bręborowicz, Grzegorz H. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2020, 1268 s. ISBN 978-83-200-6229-8
- Ginekologia onkologiczna. Red. Kojs, Zbigniew; Wicherek, Łukasz; Bręborowicz, Grzegorz H. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2016, 571 s. ISBN 978-83-200-5723-2
