Hemoroidy – objawy, przyczyny i leczenie

Odczuwasz dyskomfort z powodu świądu w okolicach odbytu. Jego przyczyną mogą być hemoroidy. Dowiedz się, na czym polega ta dolegliwość, jakie rodzaje hemoroidów możemy wyróżniać, co powoduje hemoroidy, jak leczyć tę przypadłość i jakie daje objawy.

Czym są hemoroidy i jak powstają?

Hemoroidy to potoczne określenie choroby hemoroidalnej, czyli stanu, w którym dochodzi do objawowego powiększenia fizjologicznych struktur w kanale odbytu zwanych guzkami krwawniczymi. 

Guzki krwawnicze są prawidłowym elementem anatomii odbytu. Są to jamiste struktury naczyniowe, które w warunkach fizjologicznych są umiarkowanie wypełnione krwią i odpowiadają za uszczelnianie kanału odbytu. Dzięki nim możliwa jest kontrola oddawania gazów i stolca. Wyróżnia się hemoroidy wewnętrzne i zewnętrzne, w zależności od ich położenia względem linii grzebieniastej, czyli anatomicznej granicy kanału odbytu.

Hemoroidy wewnętrzne wywodzą się z górnego splotu żył odbytniczych i początkowo nie są widoczne z zewnątrz. Mogą być wyczuwalne jedynie w badaniu per rectum. W zaawansowanych stadiach choroby może dochodzić do wypadania guzków poza kanał odbytu. Hemoroidy zewnętrzne powstają z dolnego splotu odbytniczego i są widoczne jako sinawe guzki w okolicy odbytu. 

Do rozwoju choroby hemoroidalnej dochodzi na skutek przewlekłego przekrwienia naczyń odbytu i zastoju krwi w guzkach krwawniczych. Zwiększone ciśnienie w splotach żylnych prowadzi do rozciągania ich ścian. Pojawiają się żylaki odbytu.

Powstawaniu hemoroidów sprzyjają m.in. przewlekłe zaparcia, długotrwałe siedzenie, mało aktywności fizycznej, otyłość oraz ciąża. Istotną rolę odgrywają także czynniki genetyczne i rodzinne występowanie choroby. W rzadkich przypadkach żylaki odbytu mogą być objawem poważniejszych schorzeń ogólnoustrojowych, np. marskości wątroby.

Hemoroidy są schorzeniem częstym. Dotyczą około 11% populacji, najczęściej osób między 45. a 65. rokiem życia. Ze względu na podobne objawy choroba bywa mylona z innymi schorzeniami okolicy odbytu, takimi jak szczelina odbytu, przetoki czy ropnie. Ich diagnostyką i leczeniem zajmuje się proktolog.

Jakie są objawy, przyczyny i leczenie hemoroidów? Dowiesz się tego z niniejszego artykułu.

Najczęstsze objawy hemoroidów

Najczęściej zgłaszanym objawem hemoroidów jest krwawienie z odbytu. Przybiera ono postać świeżej, jasnoczerwonej krwi pojawiającej się podczas lub bezpośrednio po wypróżnieniu, szczególnie przy silnym parciu w przebiegu zaparć. Krew może być widoczna w muszli klozetowej, na powierzchni stolca lub jedynie na papierze toaletowym. Długotrwałe, częste lub obfite krwawienia mogą prowadzić do anemii spowodowanej krwawieniem.

Częstą dolegliwością towarzyszącą hemoroidom jest świąd i pieczenie w okolicy odbytu. Podrażnienie skóry sprzyja uczuciu dyskomfortu oraz nasilonemu pieczeniu odbytu, które może się zwiększać po wypróżnieniu lub przy długotrwałym siedzeniu.

Do innych częstych objawów należą ból i dyskomfort przy wypróżnianiu oraz uczucie niepełnego wypróżnienia, wynikające z obecności powiększonych guzków krwawniczych w kanale odbytu. Niekiedy można zaobserwować śluzową wydzielinę, która powoduje brudzenie bielizny.

W miarę postępu choroby, podczas parcia może dochodzić do wypadania hemoroidów na zewnątrz odbytu. Początkowo cofają się samoistnie, jednak w bardziej zaawansowanych stadiach wymagają ręcznego odprowadzenia lub pozostają stale na zewnątrz, nasilając dolegliwości.

Hemoroidy wewnętrzne i zewnętrzne – różnice

Choroba hemoroidalna to objawowe powiększenie guzków krwawniczych w odbycie w wyniku przewlekłego zastoju krwi. W zależności od lokalizacji względem linii grzebieniastej wyróżnia się dwa podstawowe typy hemoroidów: wewnętrzne oraz zewnętrzne. 

Wyróżnia się cztery stopnie zaawansowania choroby hemoroidalnej – od niewielkich zmian po postaci z trwałym wypadnięciem guzków krwawniczych i ich zakrzepicą. Nasilenie objawów nie zawsze jednak odpowiada stopniowi zaawansowania choroby.

U jednego pacjenta mogą jednocześnie występować hemoroidy wewnętrzne i zewnętrzne.

Hemoroidy wewnętrzne – objawy
Hemoroidy wewnętrzne zlokalizowane są pod błoną śluzową kanału odbytu i wywodzą się z górnego splotu żył odbytnicznych. We wczesnych stadiach choroby są niewidoczne i zazwyczaj bezbolesne. Najczęstszym objawem jest krwawienie z odbytu w postaci świeżej, jasnoczerwonej krwi pojawiającej się podczas wypróżniania. W miarę postępu choroby może dochodzić do wypadania hemoroidów na zewnątrz odbytu. Początkowo cofają się samoistnie, a w bardziej zaawansowanych stadiach wymagają ręcznego odprowadzenia lub pozostają na stałe na zewnątrz.

Hemoroidy zewnętrzne – objawy
Hemoroidy zewnętrzne powstają z dolnego splotu żył odbytniczych i położone są w okolicy odbytu, dlatego łatwo je widać jako sinawe guzki. Często powodują ból, pieczenie i świąd. Dolegliwości te mogą nasilać się podczas siedzenia lub wypróżniania. Typowym powikłaniem hemoroidów zewnętrznych jest zakrzepica splotu żylnego, objawiająca się nagłym, silnym bólem oraz obecnością twardego, bolesnego guzka w okolicy odbytu.

Przyczyny powstawania hemoroidów

Rozwój choroby hemoroidalnej w większości przypadków wynika ze współistnienia kilku czynników powiązanych ze stylem życia, dietą, wykonywanym zawodem, niektórymi sportami (jak biegi długodystansowe, podnoszenie ciężarów, kolarstwo czy jeździectwo), obciążeniami oraz indywidualnymi predyspozycjami organizmu. Istotą powstawania hemoroidów jest przewlekły zastój krwi i wzrost ciśnienia w splotach żylnych odbytu, co prowadzi do stopniowego powiększania guzków krwawniczych.

Jednym z najważniejszych czynników ryzyka jest siedzący tryb życia połączony z brakiem aktywności fizycznej. Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej sprzyja utrudnieniu odpływu krwi żylnej z okolicy odbytu i nasila przekrwienie splotów żylnych. Taki mechanizm obserwuje się zwłaszcza u tych osób, które wykonują pracę siedzącą lub prowadzą mało aktywny tryb życia.

Istotną rolę odgrywają także zaparcia i długie przesiadywanie w toalecie. Twardy stolec oraz nadmierne parcie przy wypróżnianiu powodują gwałtowny wzrost ciśnienia w kanale odbytu, co może prowadzić do rozciągania ścian naczyń żylnych i powiększania guzków krwawniczych. Do zaparć często przyczynia się dieta uboga w błonnik, picie małej ilości wody oraz nieregularny tryb odżywiania.

Częstą przyczyną hemoroidów są również ciąża i poród. Powiększająca się macica mechanicznie utrudnia odpływ krwi żylnej z miednicy, a zmiany hormonalne dodatkowo osłabiają ściany naczyń. Szacuje się, że objawy choroby hemoroidalnej występują u ponad połowy kobiet w trakcie ciąży lub po porodzie.

Na rozwój hemoroidów wpływają otyłość i nadciśnienie, które sprzyjają zwiększonemu ciśnieniu w obrębie jamy brzusznej i naczyń żylnych. Istotne znaczenie ma także wrodzona skłonność do żylaków, związana np. z genetycznie uwarunkowanym osłabieniem ścian naczyń krwionośnych, zaburzeniami kolagenu i elastyny czy rodzinnym występowaniem choroby hemoroidalnej. Innymi schorzeniami, w przebiegu których może dojść do rozwoju choroby hemoroidalnej, są guzy miednicy małej oraz marskość wątroby.

Jak rozpoznać hemoroidy? Diagnostyka i badania

Rozpoznanie choroby hemoroidalnej opiera się na dokładnym wywiadzie oraz badaniu proktologicznym. Już same objawy, takie jak krwawienie z odbytu czy wypadanie guzków, często naprowadzają na właściwe rozpoznanie, jednak zawsze konieczne jest potwierdzenie przez specjalistę.

Podstawowym etapem jest konsultacja proktologiczna, podczas której lekarz proktolog ogląda okolicę odbytu oraz wykonuje badanie per rectum. Pozwala ono ocenić kanał odbytu i dolny odcinek odbytnicy, a także wykryć ewentualne nieprawidłowości, takie jak zakrzep, nacieki zapalne czy twarde guzki wymagające dalszej diagnostyki. Hemoroidy zewnętrzne są zwykle widoczne jako sinawe guzki w okolicy odbytu. Hemoroidy wewnętrzne w początkowych stadiach mogą nie być wyczuwalne palpacyjnie.

Kolejnym badaniem jest anoskopia, czyli ocena kanału odbytu za pomocą krótkiego wziernika. Badanie to umożliwia bezpośrednie uwidocznienie hemoroidów wewnętrznych, ocenę ich wielkości oraz stopnia zaawansowania choroby. W celu dokładniejszej oceny dłuższego odcinka odbytnicy wykonuje się rektoskopię, zwaną również proktoskopią.

Istotnym elementem diagnostyki jest wykluczenie innych przyczyn krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. W tym celu u wielu pacjentów zalecana jest kolonoskopia, która pozwala obejrzeć całe jelito grube i jest kluczowa w procesie różnicowania hemoroidów i raka odbytu oraz raka jelita grubego. Obecność hemoroidów nie wyklucza bowiem współistnienia choroby nowotworowej.

Szczególną uwagę należy zwrócić na tzw. objawy alarmowe, takie jak nasilające się lub nietypowe krwawienie, niedokrwistość, niezamierzona utrata masy ciała, zmiana rytmu wypróżnień czy wyczuwalne twarde guzki w odbycie lub odbytnicy. W takich przypadkach konieczna jest pilna diagnostyka i wykonanie odpowiednich badań endoskopowych.

Domowe sposoby na hemoroidy – co naprawdę działa?

Domowe i niefarmakologiczne metody leczenia stanowią pierwszy etap terapii choroby hemoroidalnej i są skuteczne głównie w jej wczesnych stadiach. Naturalne sposoby leczenia hemoroidów nie usuwają przyczyny choroby, ale mogą istotnie zmniejszyć dolegliwości, takie jak ból, świąd, pieczenie czy krwawienie, a także zapobiegać ich nasilaniu.

Uzupełnieniem leczenia mogą być zioła na hemoroidy, stosowane miejscowo w celu łagodzenia dolegliwości, takich jak pieczenie, świąd czy podrażnienie okolicy odbytu. Najczęściej wykorzystuje się je w postaci nasiadówek lub okładów, które działają kojąco i wspierają regenerację tkanek.

Do najczęściej zalecanych należą nasiadówki z kory dębu, których działanie opiera się na właściwościach ściągających i przeciwzapalnych. Takie zabiegi pomagają zmniejszyć obrzęk oraz ograniczyć drobne krwawienia. Podobny efekt łagodzący mogą przynieść kąpiele z rumiankiem lub nadmanganianem potasu, stosowane w odpowiednim rozcieńczeniu, które zmniejszają podrażnienie skóry i obniżają ryzyko nadkażeń.

Kluczowa jest właściwa higiena odbytu. Po każdym wypróżnieniu zaleca się delikatne mycie okolicy odbytu ciepłą wodą, a następnie dokładne, ale ostrożne osuszenie skóry. Warto wybierać papier toaletowy, który jest delikatny i miękki, aby ograniczyć tarcie i podrażnienia.

W łagodzeniu objawów pomocne są maści i czopki dostępne bez recepty. Preparaty te zawierają substancje o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym, przeciwobrzękowym i ściągającym, a także składniki roślinne, takie jak kasztanowiec, nagietek czy arnika. Ich zadaniem jest zmniejszenie świądu, pieczenia i krwawienia oraz poprawa komfortu wypróżniania.

Ważnym elementem leczenia jest dieta bogata w błonnik, która zapobiega zaparciom i zmniejsza konieczność nadmiernego parcia podczas oddawania stolca. Jadłospis powinien obfitować w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, kasze i otręby, a także w odpowiednią ilość płynów. Zalecane jest unikanie ostrych potraw, alkoholu, czekolady oraz mocnej kawy i herbaty, ponieważ mogą one nasilać przekrwienie naczyń odbytu lub działać zapierająco, a przez to potęgować objawy choroby.

Co jeszcze może pomóc? Systematyczna aktywność fizyczna oraz regularne próby spokojnego wypróżniania bez nasilonego parcia.

Leczenie farmakologiczne hemoroidów

Leczenie farmakologiczne hemoroidów stanowi podstawę leczenia zachowawczego i jest zalecane na każdym etapie choroby. Jego celem jest zmniejszenie przekrwienia guzków krwawniczych, ochrona ścian naczyń żylnych oraz łagodzenie bólu i świądu, co bezpośrednio przekłada się na poprawę komfortu życia. Leczenie farmakologiczne jest najskuteczniejsze, gdy stosuje się je równolegle z modyfikacją diety, zapobieganiem zaparciom oraz zmianą stylu życia.

Kluczową rolę odgrywają leki flebotropowe, które działają ogólnoustrojowo, wzmacniając ściany naczyń żylnych i zmniejszając ich przepuszczalność. Do najlepiej przebadanych substancji należą diosmina oraz hesperydyna – są to flawonoidy o działaniu przeciwzapalnym, przeciwobrzękowym i ochronnym na mikrokrążenie. Regularne stosowanie tych preparatów zmniejsza krwawienie, obrzęk i uczucie rozpierania w okolicy odbytu. Leki te często zawierają także dodatki roślinne, np. preparaty z kasztanowca, które dodatkowo uszczelniają naczynia i poprawiają odpływ żylny.

Uzupełnieniem terapii są czopki i maści doodbytnicze, które działają miejscowo. Preparaty te zawierają substancje przeciwzapalne, ochronne i znieczulające, dzięki czemu szybko redukują pieczenie, świąd i ból w okolicy odbytu. Często stosowanym lekiem jest np. Procto-Glyvenol. Miejscowe leczenie nie usuwa przyczyny choroby, ale skutecznie zmniejsza objawy i wspomaga gojenie podrażnionej błony śluzowej.

Zabiegi małoinwazyjne i chirurgiczne na hemoroidy

Specjalnością medyczną właściwą dla leczenia hemoroidów jest chirurgia ogólna. Chirurgiczne leczenie hemoroidów konieczne jest dopiero w IV stadium żylaków odbytu, kiedy guzki wydostają się poza kanał odbytowy, nie odpadają ani nie wchłaniają się samoistnie. Wówczas lekarz może zastosować takie metody, jak m.in. gumkowanie, koagulacja, sklerotyzacja czy usuwanie za pomocą sondy zamrażającej.

Jeżeli leczenie zachowawcze i farmakologiczne nie przynoszą poprawy lub choroba jest zaawansowana, rozważa się leczenie zabiegowe. Dobór metody zależy od stopnia choroby hemoroidalnej, nasilenia objawów oraz stanu ogólnego pacjenta. W zależności od potrzeb wykorzystuje się metody małoinwazyjne lub stosuje klasyczne leczenie chirurgiczne.

Do najczęściej stosowanych procedur należy gumkowanie hemoroidów (metoda Barrona). Polega ono na założeniu gumowej opaski u podstawy guzka krwawniczego, co prowadzi do odcięcia dopływu krwi, martwicy i samoistnego odpadnięcia hemoroidu. Zabieg jest krótki, zwykle wykonywany w warunkach ambulatoryjnych i w znieczuleniu miejscowym.

Kolejną metodą jest skleroterapia, czyli wstrzyknięcie do guzka krwawniczego specjalnego preparatu chemicznego, który powoduje zamknięcie naczyń i stopniowe zmniejszenie hemoroidu. Zabieg ten stosowany jest głównie w początkowych stadiach choroby.

Wykorzystuje się również techniki wykorzystujące energię cieplną, takie jak laseroterapia hemoroidów czy elektrokoagulacja. Alternatywą jest krioterapia, polegająca na niszczeniu tkanek hemoroidów poprzez ich zamrażanie. Jeszcze inną metodą jest selektywne podwiązywanie tętnic hemoroidalnych pod kontrolą USG Doppler (doppler-guided hemorrhoidal artery ligation – DGHAL).

Wszystkie te metody są mniej inwazyjne, ale wiążą się z ryzykiem nawrotu choroby.

W zaawansowanych przypadkach, gdy metody małoinwazyjne są nieskuteczne, stosuje się leczenie operacyjne. Można wyciąć guzki krwawnicze (hemoroidektomia klasyczna), wykonać operację podciągnięcia szwami wypadających guzków (rectoanal repair – RAR) bądź przeprowadzić hemoroidopeksję staplerową (metoda Longo).

Rekonwalescencja po zabiegu zależy od zastosowanej metody. Po zabiegach małoinwazyjnych powrót do codziennej aktywności jest szybki, natomiast po leczeniu operacyjnym może trwać kilka tygodni.

Powikłania i możliwe konsekwencje nieleczenia hemoroidów

Nieleczona choroba hemoroidalna ma zwykle postępujący charakter. Początkowo objawy mogą być łagodne, jednak z czasem dochodzi do nasilenia dolegliwości, a nawet rozwoju powikłań. Brak leczenia sprzyja również częstym nawrotom choroby hemoroidalnej.

Ból niekiedy staje się przewlekły i może być nasilany przez siedzenie, chodzenie czy wypróżnianie, znacząco ograniczając codzienne funkcjonowanie. 

Jednym z najczęstszych i najważniejszych powikłań jest anemia z powodu utraty krwi. Przewlekłe krwawienia z odbytu mogą prowadzić do stopniowego obniżenia poziomu żelaza i hemoglobiny. Może się to objawiać osłabieniem, przewlekłym zmęczeniem, zawrotami głowy czy pogorszeniem tolerancji wysiłku.

Częstym powikłaniem są także zakrzepy w splotach żylnych, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach choroby. Zakrzepica guzków krwawniczych powoduje nagły, silny ból, obrzęk i twardość w okolicy odbytu, a czasem także martwicę tkanek. 

Przewlekłe podrażnienie skóry i błony śluzowej sprzyja rozwojowi infekcji odbytu oraz miejscowych stanów zapalnych. W wyniku nadkażeń bakteryjnych mogą powstawać ropnie, które nieleczone prowadzą do tworzenia się przetok i stanów zapalnych w okolicy okołoodbytniczej.

Krwawienie z odbytu bywa bagatelizowane i przypisywane wyłącznie hemoroidom. Tymczasem podobne objawy mogą występować także w innych schorzeniach, dlatego zawsze powinny być oceniane również w kontekście ryzyka nowotworu jelita grubego.

Jak zapobiegać hemoroidom – dieta i styl życia

Profilaktyka hemoroidów opiera się przede wszystkim na modyfikacji codziennych nawyków żywieniowych i stylu życia. W większości przypadków to właśnie zdrowy tryb życia pozwala skutecznie zmniejszyć ryzyko powstawania guzków krwawniczych oraz zapobiega nawrotom choroby.

Podstawową składową zapobiegania hemoroidom jest błonnik w diecie. Dieta bogata w błonnik zwiększa objętość stolca, poprawia perystaltykę jelit i ułatwia jego wydalanie, co zapobiega zaparciom i nadmiernemu parciu. Zalecane jest regularne spożywanie warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, kasz gruboziarnistych, otrąb oraz roślin strączkowych. Zwiększanie ilości błonnika powinno odbywać się stopniowo, tak, aby uniknąć wzdęć i bólu brzucha.

Warto natomiast ograniczyć alkohol i ostre potrawy – ponieważ produkty te sprzyjają przekrwieniu naczyń w obrębie miednicy i mogą nasilać objawy choroby hemoroidalnej, w tym krwawienia – a także produkty sprzyjające zaparciom, takie jak czekolada czy mocna herbata.

Równie istotne jest picie dużej ilości wody. Odpowiednie nawodnienie, zwykle co najmniej 1,5-2 litry płynów dziennie, a przy diecie wysokobłonnikowej jeszcze więcej, zapobiega twardnieniu stolca i pomaga prawidłowo się wypróżniać. Kluczową rolę odgrywają bowiem regularne wypróżnienia. Nie należy wstrzymywać parcia na stolec ani odkładać wizyty w toalecie. Dobrze jest wypracować sobie stały rytm wypróżnień, najlepiej o tej samej porze dnia, bez długiego przesiadywania w toalecie i bez nasilonego parcia.

Oczywiście, nie bez znaczenia pozostaje higiena po wypróżnieniu. Zaleca się delikatne mycie okolicy odbytu letnią wodą, bez użycia drażniących mydeł, ewentualnie z zastosowaniem łagodnych preparatów do higieny intymnej. Odpowiednia higiena zmniejsza ryzyko podrażnień, stanów zapalnych i zakażeń.

Istotnym elementem profilaktyki jest także aktywność fizyczna. Regularny, umiarkowany ruch poprawia krążenie żylne w obrębie miednicy i wspiera pracę jelit. Szczególnie korzystne są spacery, pływanie czy lekkie ćwiczenia jak np. joga. Nie poleca się natomiast treningu siłowego oraz dźwigania ciężarów. Osoby prowadzące siedzący tryb życia powinny robić częste przerwy na krótką aktywność i rozruszanie.

Kiedy zgłosić się do proktologa?

Wizyta u specjalisty jest kluczowa zwłaszcza w tych sytuacjach, gdy objawy choroby hemoroidalnej są nasilone, utrzymują się mimo leczenia lub budzą wątpliwości diagnostyczne. Konsultacja specjalistyczna pozwala nie tylko potwierdzić rozpoznanie, ale przede wszystkim wykluczyć inne, potencjalnie groźne choroby odbytu i jelita grubego.

Bezwzględnym wskazaniem do pilnej wizyty jest krwawienie z odbytu o nieznanej przyczynie. Świeża krew pojawiająca się na stolcu lub papierze toaletowym bardzo często towarzyszy hemoroidom, jednak może być objawem poważniejszych schorzeń, w tym raka jelita grubego. Każde krwawienie, zwłaszcza nawracające lub nasilające się, wymaga diagnostyki lekarskiej.

Do proktologa należy zgłosić się także wtedy, gdy występuje ból podczas wypróżniania lub ból okolicy odbytu utrzymujący się niezależnie od oddawania stolca. Tego typu dolegliwości mogą świadczyć o powikłaniach hemoroidów, takich jak zakrzepica, ale również o szczelinie odbytu, stanie zapalnym czy, ponownie, zmianach nowotworowych. W przypadku podejrzenia nowotworu należy zachować szczególną czujność. Objawy alarmowe to m.in. krwawienie z odbytu połączone z utratą masy ciała, niedokrwistością czy zmianą rytmu wypróżnień. 

Wskazaniem do wizyty są również hemoroidy po porodzie, zwłaszcza gdy powodują silny ból i krwawienie.

Do proktologa warto zgłosić się także w przypadku braku poprawy po leczeniu domowym oraz przy powtarzających się nawrotach choroby. Jeżeli pomimo stosowania diety, preparatów miejscowych i zmiany stylu życia objawy utrzymują się lub nasilają, konieczna jest ocena u specjalisty i ewentualna zmiana strategii leczenia. Częste epizody krwawienia, bólu czy wypadania guzków mogą świadczyć o zaawansowanej postaci choroby lub o obecności czynników, które wymagają leczenia zabiegowego.

FAQ – najczęstsze pytania pacjentów

Po czym poznać, że ma się hemoroidy?
Najczęstszym objawem choroby hemoroidalnej jest krwawienie z odbytu – zwykle świeżą, jasnoczerwoną krwią pojawiającą się podczas lub po wypróżnieniu. Krew może być widoczna na papierze toaletowym, na powierzchni stolca lub w muszli klozetowej. Innymi typowymi dolegliwościami są świąd i pieczenie okolicy odbytu, uczucie dyskomfortu lub niepełnego wypróżnienia oraz wyciek śluzu. W zaawansowanych stadiach może dochodzić do wypadania guzków krwawniczych na zewnątrz odbytu. Ból pojawia się zwykle dopiero w przypadku zakrzepicy lub uwięźnięcia hemoroidów, a także przy wypróżnianiu.

Czy hemoroidy mogą powodować anemię?
Tak. Długotrwałe i nawracające krwawienia z hemoroidów mogą prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza. Ryzyko to dotyczy głównie pacjentów z zaawansowaną chorobą i częstymi krwawieniami. Objawy anemii obejmują osłabienie, bladość skóry, duszność, kołatanie serca oraz przewlekłe zmęczenie.

Co zrobić, żeby hemoroidy się wchłonęły?
Podstawą jest leczenie zachowawcze, które obejmuje zmianę diety na bogatą w błonnik, odpowiednie nawodnienie oraz unikanie zaparć i nadmiernego parcia. Stosuje się także preparaty miejscowe, takie jak maści, kremy i czopki doodbytnicze. Uzupełnieniem mogą być leki doustne z substancjami wzmacniającymi naczynia żylne, np. z diosminą lub wyciągami roślinnymi. We wczesnych stadiach choroby takie postępowanie często pozwala na zmniejszenie guzków i ustąpienie objawów. W zaawansowanych przypadkach konieczne może okazać leczenie zabiegowe.

Czy hemoroidy wpływają na prostatę?
Nie. Hemoroidy nie powodują chorób prostaty i nie wpływają bezpośrednio na jej funkcjonowanie. U mężczyzn dolegliwości bólowe odczuwane w okolicy odbytu lub krocza mogą jednak wynikać z zapalenia gruczołu krokowego. Ze względu na bliskie sąsiedztwo anatomiczne i wspólne unerwienie, ból z prostaty może być odczuwany w odbycie, co bywa mylnie interpretowane jako objaw hemoroidów. W takich sytuacjach konieczna jest dalsza diagnostyka, aby ustalić źródło dolegliwości.

Kiedy konieczna jest wizyta u proktologa?
Do proktologa należy zgłosić się zawsze w przypadku krwawienia z odbytu, zwłaszcza jeśli jest ono nawracające, obfite lub o niejasnej przyczynie. Konsultacji wymagają również: ból, wypadanie guzków krwawniczych, uczucie ciągłej pełności i ucisku w odbycie, brak poprawy po domowym leczeniu oraz częste nawroty choroby. Szczególnie istotna jest szybka diagnostyka przy objawach mogących sugerować nowotwór jelita grubego (takich jak np. krwawienia z odbytu połączone z utratą masy ciała, niedokrwistością czy zmiana rytmu wypróżnień). Regularne wizyty kontrolne zaleca się także osobom po 50. roku życia w ramach profilaktyki chorób jelita grubego.

Bibliografia

• Obcowska A., Kołodziejczak M., Choroba hemoroidalna – współczesne poglądy na temat etiopatogenezy oraz metod leczenia. Przegląd piśmiennictwa, Borgis – Nowa Medycyna 2/2016
• Choroby proktologiczne. Red. Kołodziejczak, Małgorzata; Ciesielski, Przemysław . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022, 332 s. ISBN 978-83-01-22536-0, doi: https://doi.org/10.53271/2022.070
• Pata F, Sgró A, Ferrara F, Vigorita V, Gallo G, Pellino G. Anatomy, Physiology and Pathophysiology of Haemorrhoids. Rev Recent Clin Trials. 2021;16(1):75-80. doi: 10.2174/1574887115666200406115150. PMID: 32250229.
• Hawkins, A. T. et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Dis Colon Rectum 67, 614–623 (2024).
• Lohsiriwat V. Hemorrhoids: from basic pathophysiology to clinical management. World Journal of Gastroenterology. 2012;18(17):2009-2017. DOI: 10.3748/wjg.v18.i17.2009 PMID: 22563187.